فرجی که فراخ آمد از وسمه نگردد تنگ[۶۶]

چنین است قصیده‌ی زیر در توصیف سرین:

آثار قاآنی:

مهم‌ترین اثریب که از قاآنی به جامانده است و اتفاقاً بیشتر بلکه تمام شهرت و آوازه‌ی وی نیز زاییده‌ی این اثر است، دیوان بزرگ شعر اوست که حدوداً هفده هزار بیت می‌باشد. دیوان قاآنی به کرات در تهران و تبریز و هندوستان به طبع رسیده است.[۶۹]

پریشان

قاآنی در دیوان خویش به کرات از «نثر» خود سخن گفته است. متأسفانه از آثار منثور وی نیز جز معدودی بر جای نیست. معروف‌ترین این آثار کتاب پریشان است.
پریشان شامل اخبار و بدایع آثار و امثال شیرین و نکات رنگین و حکایات مطلوب و روایات مرغوب می‌باشد[۷۰].
نثر پریشان ساده و روان و زیباست که به تقلید از گلستان سعدی فراهم گشته اما متأسفانه در آن نیز حکایاتی ناگفتنی و مطلبی نانوشتنی مندرج است و از این جهت همان انتقاد که بر دیوان شعرش وارد است در حق پریشان نیز صدق می‌کند.[۷۱]

اخلاق و اوصاف آقانی[۷۲]

قاآنی مردی وارسته و بلندنظر بوده و آن‌چه به دست می‌‌آورد، به دوستان و بینوایان و حاجت‌مندان نثال می‌کرد و از همین جهت همواره از تهی‌دستی و سختی معیشت نالیده است. در صورتی که غالباً صله های گران و عطایای بزرگ نصیب وی می‌شده و به علت جودت ذهن و قدرت طبع و توانایی بدیهه‌سرایی که شواهد بسیاری از آن (کتب منقول و در اخواه شایع است) درآمدی سرشار داشته، اما هرگز به فکر اندوختن آن نبود. اندیشه‌ی فردا را به خود راه نمی‌داده است. علاوه بر این شاعر عاشق‌پیشه و طالب عیش و لذت بوده و ظاهراً در می‌گساری افراط می‌کرده است. توصیف‌های جالب و زیبایی که از شراب در دیوان وی دیده می‌شود و مبالغه فوق‌العاده‌ای که نسبت به خواص شراب می‌کند، به خوبی نشان می‌دهد که خود از دوستداران آن بوده و غالب اشعار خود را در حال سرخوشی یا مستی سروده است.
(قاآنی آدمی بوده است تنومند، مجدر ، قصب قرمز پایش بوده، جبه ترمه و قبایی صوف داشته شال بزرگ ترمه خلیل خانی به کمرش بوده، و غالباً یک لوله کاغذ هم پر شال کمرش داشته است)[۷۳]

سبک شعر قاآنی

قاآنی یکی از گویندگان متأخر دوره‌ی بازگشت ادبی است. درباره مختصات این دوره و عواملی که سرانجام منجر به بازگشت ادبی و اقتفا به استادان و سخن‌سرایان خراسان گشت. در این مقدمه به تفصیل نمی‌توان سخن گفت. سبک قاآنی به حسب ترتیب ابتداء سبک صبا، بعد بطریقه منوچهریر و خاقانی و عنصری و قطران و فرخی شعر گفت و آخرالامر نتیجه تتبعات خود را با ذوق خاص خود ترکیب کرد[۷۴]
قاآنی شیرازی شاعری مدیحه‌سراست و به خاطر سیم و زر قریحه و استعداد خود را به خدمت ستایش این و آن می‌گمارد. قاآنی هرکس را به امید صله مدح می‌کند و در این کار به منعمان و ممدوحان خود وفادار نمی‌ماند. قدرت قاآنی در سرودن هجویه‌ها کم از مدایح او نیست. این هجویه‌های درباری که به صورت حمله و اعتراض به اشخاص ساخته شده گاه چنان لحن ننگین و شرم‌آوری دارند که هنر شعری قاآنی را تا حد ابتذال پایین می‌آورد. قاآنی شیرازی چه در تغزل و چه در هزل و هجا از به کار بردن الفاظ خشن و گاهی رکیک ابایی ندارد. وقایع خلاف عفت و اخلاق و مجالس می‌گساری و بدمستی را بی‌پرده نمایش می‌دهد. قاآنی شیرازی در انواع شعر خصوصاً تریب‌بند و مسمط مهارت دارد. هنر بزرگ قاآنی شیرازی در پرداختن مسمط‌های روان و زیباست. قاآنی در قالب مسمط‌های منوچهری مضامین دلپذیری ریخته که غالباً بکر و ناشنیده است. قصاید مطنطن قاآنی که در مدح محمدشاه و پسرش ناصرالدین شاه و بزرگان آن عهد است، از نظر ادبی شایسته و بررسی زیادی نیست. اما تشبیب و تغزل‌هایی که در صدر قصاید قاآنی آمده رنگ هنری خاصی دارد و غالباً مناظر بدیع و شگرفی را که مستقیماً‌از زندگانی گرفته شده است، با قلمی قادر تصویر و رنگ‌آمیزی می‌کند. هرچند در غزلیات قاآنی بیشتر به غزلیات سعدی نظر دارد و گاه ابیاتی از شیخ را تضمین می‌کند ولی هرگز غزل‌های قاآنی به پای دیگر اشعارش نمی‌رسد. قاآنی شیرازی در سرودن قطعات و به کار بردن زبان عامیانه به ویژه در قطعه کوتاه هزل‌آمیزی که پیرمرد و طفلی الکن با هم گفتگو می‌کنند، مسلماً به انوری نظر داشته است. با این‌ که قاآنی از متقدمین تقلید می‌کرد نمی‌توان قاآنی را از لحاظ سبک در طبقه سروش اصفهانی و صبای کاشانی و فتح الله خان شیبانی، قرار داد، بلکه خود سبک مخصوصی داشت که پس از قاآنی‌ سال‌ها مورد تقلید بعضی شاعران بود. خصوصیت مومی و نظرگیر سبک قاآنی بازی با کلمات و قدرت در نوع الفاظ و ایراد کلمات مطنطن است، اما از نظر معنی در شعر قاآنی چندان تازگی و ابداعی دیده نمی‌شود.

به تخت شهریاری خوانده پیش مدح بی‌پایان

خصوصیّت دوره‌ و مقام شاعری سروش

مقدّمات نهضت ادبی که در عهد زندیّه به کوشش و حد و جهد شعرای اصفهانی از قبیل مشتاق اصفهانی و عاشق اصفهانی و طبیب اصفهانی و آذر بیگدلی و صباحی بید گلی کاشانی و سید احمد هاتف اصفهانی فراهم آمده بود نتیجه‌اش به عصر قاجاریّه رسید. سلاطین قاجاریّه هم مخصوصاً فتح‌ علی شاه و ناصرالدّین شاه در نگهداری این میراث گران ارز عفلت نکردند و نهالی را که به دست پیش‌قدمان سلیم طبع نشانیده شده و در این عهد پای گرفته بود به مدد تشویقو تجلیل از طایفه‌ی ارباب شعر و ادب آبیاری کردند تا درختی پر بار گردید و میوه‌های رسیده‌اش بساط ادبیّات فارسی را رنگین و کام اهل ذوق را شیرین ساخت. عهد ناصرالدّین شاه را که ظهور استادی سروش یکی از نتایج آن است آخرین دوره‌ی وفور و کمال شعر و شاعری در ایران باید دانست.
ناصرالدّین شاه خود مردی شعر دوست و سخن‌شناس و اهل ادب و هنر بود و از این رهگذر در رعایت احوال گویندگان و هنرمندان می‌کوشید و در حقّ این طایفه از هیچ‌گونه تشویق و قدردانی کوتاهی نمی‌کرد.
دربار ناصرالدّین شاه سطوت و شکوه شاهانه را با قریحه و ذوق شاعرانه به هم آمیخته بود. یعنی در یک هنگام سلام‌های با جللا و شکوه و هنگام دیگر جشن‌ها و بزم‌های پر عیش و نشاط منعقد می‌گردید. اتّفاقاً دوره‌ی سلطنت او برای اهالی ایران نسبت به دوره‌های قبل و بعدش عهد کمال آرامش و آسایش و وفور و ارزانی نعمت و عیش و خوشگذرانی بود.
ظهور شعرای چکامه‌پرداز و رواج نوع قصیده‌های عزای پر طنطنه در ایران معمولاً موارد و ملازم در بارهای شاهانه پر شکوه بود که این متاع را بالطّبع خریدار است و رواج نوع غزل و تعزلات و (؟؟؟) عاشقانه موافق مقتضی محیط عیش و عشرت و شاه‌خواری و متناسب با ایّام آسایش و شادکامی است. چنان‌که سایر اقسام شعر از قبیل اشعار مذهبی و سیاسی و عرفانی و اخلاقی و غیره هر کدام متناسب با دوره‌ و محیط مخصوص به خود می‌باشد. از این جهت هر نوع قصیده و غزل مخصوصاً قصادی که به تعزلات عاشقانه و تشبیبات ملیح آغاز می‌شود در عهد ناصرالدّین شاه به حدّ کمال رواح و ترقّی گرفت و شعرای مبزرگ در هر دو قن ظهور کردند. بزرگ‌ترین شعرای قصیده سرای عهد ناصری در وجه اوّل تا آنی شیرازی و شهاب اصفهانی و سروش را باید شمرد که مقدّم برایشان از حیث زمان ملک‌ الشّعرای صبای کاشانی است.

آثار سروش

۱- مثنوی موسوم به روضه الاسرار بدن بحرومل مسدس محذوف مقصود دارای ۱۱۵۹ بیت در مقتل و مرائ حضرت خامس آل عبا سید الشّهداء علیه السّلام که اوّل بار به نام «هزار بیت سروش» در مطبعه‌ی سنگی تبریز به سال ۱۲۸۶ یک سال بعد از مرگ سرو به طبع رسیده بیت اوّلش این است:

و در خاتمه می‌گوید:

شکل ۲-۱٫روابط برقرارشدهازطریق مکانیزم‌های داخلی وخارجی
۲-۲-۲٫ ساختارهای حقوق مالکانه
شرکت‌های سهامی که در عرصه اقتصاد کشورها به کسب و کار می‌پردازند زائیده فرآیند تکامل حقوق مالکانه شخصی هستند. فرآیندی که در طی آن گونه‌های متفاوتی از الگوهای فعالیت اقتصادی جمعی به بوته آزمایش گذاشته شده و در نهایت الگوی شرکت سهامی (عام) که یک قالب حقوقی است به عنوان گونه برتر ظهور کرده است. امروزه این شرکت‌ها با جذب منابع بسیار و تبدیل آن‌ها به کالاها و خدمات مورد نیاز جامعه نقش مهمی را در اقتصاد بازی می‌کنند. در این شرکت‌ها دو نکته توجه را به خود جلب می‌کند. نخست آنکه در این الگوها مسئولیت مالکین محدود است و لیکن ریسک پذیرفته شده توسط خریداران سهام که مالک شناخته می‌شوند محدود نیست. نکته دیگر آن است که دارنده سهم در این شرکت‌ها از حقوق عرفی و سنتی مرتبط بر حقوق مالکانه دارایی‌ها برخوردار نیست. آنچه که وی مالک آن است یک سهم یا گواهینامه است که نمود بیرونی سهم نسبی او از کل شرکت است. بنابراین، وی از حقی که یک مالک برای کنترل دارایی‌اش دارد و در این مورد دارایی‌های شرکت است، برخوردار نیست (نمازی وکرمانی، ۱۳۸۷).
در شرکت‌های سهامی عام حقوق شناخته شده مالکین برای کنترل و بهره مندی اقتصادی در یک قالب قرار نمی‌گیرند. به عبارت دیگر به درجات مختلف شاهد جدا شدن حقوق مالکانه از کنترل در این سازمان‌ها هستیم. به تدریج با کم‌رنگ شدن اختیار اعمال راهبری مستقیم مالکین بر شرکت، کنترل به گروه‌های دیگری که هیئت مدیره‌ها و مدیران را تشکیل می‌دهند سپرده می‌شود. به علت ارتباط درونی و سلسله مراتبی بین این سه گروه تعاملی مابین ایشان شکل می‌گیرد که از دو وجه برخوردار است. نخست تعامل و تعادل قدرت مابین ایشان و شیوه ارتباط اجزاء تشکیل دهنده این مجموعه حاکم که در متون مدیریت راهبری شرکتی خوانده می‌شود دارای آثاری است که در سمت و سوی حرکت و عملکرد این شرکت‌ها می‌تواند موثر واقع شود. دوم آنکه تعامل مورد اشاره در قالب یک ساخت حقوقی به نام شرکت سهامی صورت می‌پذیرد که استفاده از آن حسب متون سازمانی و مالی موجود با هزینه‌هایی همراه است که هزینه‌های نمایندگی خوانده می‌شوند. با توجه به نکات فوق، می‌توان انتظار داشت که هرگونه تغییری در اجزاء ساختار راهبری شرکت‌ها به تغییر مسیر حرکت راهبردی و عملکرد آن‌ها و نیز افزایش یا کاهش این هزینه‌های نمایندگی بیانجامد. در سال اخیر حضور سرمایه‌گذاران مختلف در جمع سهامداران شرکت‌های سهامی عام از رشد چشم‌گیری برخوردار بوده است. کمیت و کیفیت حضور این سرمایه‌گذاران در جمع مالکین شرکت‌های صنعتی به لحاظ تاثیری که بر ساختار حقوق مالکانه و نیز نحوه راهبری بر سازمان بر جای می‌گذارد در خور توجه است. زیرا راهبری ضعیف در شرکت‌ها نه تنها باعث کاهش هزینه‌های نمای

**۱۰۸/۰-
(۰۰۰/۰)

*۰۷۴/۰
(۰۴۱/۰)

**۰۹۴/۰-
(۰۰۳/۰)

**۲۲۶/۰
(۰۰۰/۰)

*۱۷۰/۰
(۰۱۲/۰)

**۱۹۴/۰
(۰۰۰/۰)

۱

مقادیر داخل پرانتز بیانگر سطح معنی‌داری در سطح ** ۰۱/۰ و *۰۵/۰می‌باشند.
همانطور که در جدول فوق نیز دیده می‌شود، همبستگی بین هر جفت متغیر با استفاده از روش پیرسون تخمین زده شده است و در زیر آن نیز مقدار احتمال به دست آمده با استفاده از آزمون tبرای معنی‌داری همبستگی مذکور به دست آمده است. برای هر جفت متغیری که این احتمال به دست آمده کمتر از ۰۵/۰ باشد، همبستگی بین دو متغیر مربوط، در سطح اطمینان ۹۵% معنی‌داری است و چنانچه این احتمال از ۰۱/۰ کمتر باشد، همبستگی بین دو متغیر مربوطه در سطح اطمینان ۹۹% نیز معنی‌داری است.
با توجه به این موارد و علامت به دست آمده برای میزان همبستگی می‌توان معنی‌داری و جهت همبستگی بین متغیرهای پژوهش را به صورت دو به دو بررسی کرد. به عنوان مثال با توجه به احتمال به دست آمده برای همبستگی بین حقوق مالکانه نهادی و حساسیت سرمایه‌گذاری- جریان نقدی، می‌توان بیان کرد که فارغ از کنترل اثرات سایر متغیرها بر حساسیت سرمایه‌گذاری- جریان نقدی، بین این دو متغیر رابطه وجود دارد و علامت مثبت به دست آمده برای همبستگی به دست آمده نشان می‌دهد که رابطه بین دو متغیر مذکور مستقیم می‌باشد.
همچنین همان‌گونه که در جدول فوق مشاهده می‌گردد، قدرمطلق همبستگی بین متغیرهای پژوهش، کمتر از ۷۰/۰ می‌باشد. بنابراین می‌توان بیان کرد که بین متغیرهای مذکور هم‌خطی شدید وجود ندارد.
با توجه به اینکه ضریب همبستگی صرفا وجود رابطه همزمان بین دو متغیر را نشان می‌دهد، لازم است تا با استفاده از رگرسیون چندمتغیره، اثر سایر عوامل تاثیرگذار بر متغیر وابسته کنترل شده و اثر متغیر مستقل بر وابسته معین گردد. بنابراین در ادامه با استفاده از مدل رگرسیونی به آزمون فرضیه خواهیم پرداخت.
۴-۶٫ آزمون همسانی واریانس
یکی از مفروضات دیگر مدل رگرسیون خطی وجود همسانی واریانس جملات اختلال می‌باشد. برای آزمون همسانی واریانس از آزمون بروش-پاگان استفاده می‌شود. نتایج آزمون مدل‌ها درجدول شماره (۴-۵) ارائه شده است.
جدول ۴-۵٫ نتایج آزمون بروش- پاگان همسانی واریانس