ای مدیریتی در صورت توجه و حمایت مدیر یت ارشد شرکت دانش بنیان می تواند شرکت را در حصول موفقیت سازمانی یاری برساند و در غیر اینصورت آن نیز مانند بسیاری از پارادایم ها و رویه های متعدد سازمانی به جز صرف وقت با ارزش مدیریت شرکت و کارمندان حاصلی در بر نخواهد داشت. در شرایط کنونی که به سرعت شرایط تجاری و اقتصادی تغییر می کند به کار بستن هوشمندی کسب و کار می تواند چتری برای مصون ماندن سازمان در کوران های اقتصادی باشد.(ملک اخلاق و حیدر نیای کهن، ۱۳۹۲).
هوشمندی کسب و کار، یک مدل پایه ای فعال و راهکار چشم انداز جهت کشف موارد پنهان، تصمیم گیری در مقیاسی بزرگ از داده های کسب و کار برای اطلاع رسانی بهتر در فرآیند کسب و کار است(تارخ و حاتمی لنکرانی،۱۳۸۹).
در تعریف دیگر آمده است که: هوش تجاری را فرآیند بالا بردن سوددهی سازمان در بازار رقابتی، با استفاده هوشمندانه از داده های موجود در فرآیند تصمیم گیری می داند(گلستانی،۱۳۸۶).
هوشمندی کسب و کار عبارت است از دامنه متنوعی از نرم افزارها و راه حل های تحلیلی برای جمع آوری ، ادغام و یکپارچه سازی، تجزیه و تحلیل و فراهم نمودن دسترسی به اطلاعات در شیوه ای که به کاربران سازمان اجازه دهد تا تصمیمات تجاری(کسب و کار) بهتری اتخاذ کنند. هوشمندی کسب و کار، ارتباطات در سازمان را تسهیل نموده و اطلاعات به هنگام را برای تحلیلگران در هر سطح افقی و عمودی در درون و بیرون سازمان فراهم می نماید. هوشمندی کسب و کار، نتیجه تجزیه وتحلیل عمیق داده های تجاری مفصل می باشد که شامل پایگاه های داده و تکنولوژی های کاربردی و همچنین اقدامات تحلیلی می باشد. هوشمندی کسب و کار از نظر فنی گسترده تر و شامل مدیریت دانش، برنامه ریزی منابع موسسه، سیستم های پشتیبان از تصمیم و داده کاوی می باشد(رانجان و باتانگار،۲۰۱۱).
هوشمندی کسب و کار عبارت است از فرآیندی که از طریق آن، سازمان ها مزایای فناوری اطلاعات جدید را به منظور گردآوری، مدیریت و تجزیه و تحلیل داده های ساختاری(ساختار یافته) یا غیرساختاری(ساختار نیافته) را کسب می کنند. به بیان دیگر، از طریق استخراج، ادغام، یکپارچه سازی و تجزیه و تحلیل داده ها، رویه های پردازش کسب و کار در تصمیم گیری مورد حمایت قرار می گیرند.
مسائل و مقادیر زیادی داده به عنوان ورودی برای تجزیه و تحلیل، به سیستم های داده کاوی وارد می شود و تصمیم گیرندگان می توانند اطلاعات مفیدی را به موقع برای اخذ تصمیم صحیح و مناسب و افزایش کیفیت تصمیم گیری خودکار با توجه به موقعیت سازمان، تجزیه و تحلیل فروش، تقاضای مشتری، ترجیح محصول و غیره برای سازمان ها از طریق تجزیه و تحلیل سیستم پایگاه داده و همچنین پردازش ریاضی، آماری، هوش مصنوعی، داده کاوی و ابزارهای پردازش آنلاین ارائه می شود. به طور کلی، هدف هوشمندی کسب و کار ارائه بهترین کمک به کاربران در فرآیند تصمیم گیری می باشد(لین و دیگران،۲۰۰۹).
۲-۱- ۴ ضرورت استفاده از هوشمندی کسب و کار در سازمان ها:
همان طور که از تعاریف متعدد استنباط می شود، هوشمندی کسب و کار در قالب هر تعریفی به دنبال افزایش سودآوری سازمان با استفاده از اتخاذ تصمیمات هوشمند و دقیق است و به طور اعم می توان ضرورت های زیر را برای این رویکرد نوین عنوان کرد:
۱- تعیین گرایش های تجاری سازمان که موجب می شود تا سازمان بدون اتلاف وقت و هزینه و انرژی در سایر مسیرها به دنبال اهداف کلان و اساسی خود متمرکز شود.
۲- تحلیل عمیق بازار.
۳- پیش بینی بازار که می تواند قبل از اینکه رقبا سهم بازار خود را توسعه دهند، منافع جدید به وجود آمده در بازار را عاید سازمان نماید.
۴- بالا بردن سطح رضایتمندی مشتریان می تواند موجبات استمرار کسب و کار شده و از دست دادن این اعتماد و رضایت مندی مراتبی را برای بنگاه به همراه دارد.
۵- با شناسایی مشتریان دائمی و وفادار و پیگیری رفتار آنان، جهت گیری های کلان و استراتژیک قابل انجام است.
۶- تقسیم بندی مشتریان و متعاقباً ایجاد تنوع در روش برخورد با هر گروه از مشتریان.
۷- افزایش کارآیی سازمان در امور داخلی و شفاف سازی رویه فرآیندهای کلیدی.

ی هوشمندی کسب و کار” نشان داد که سیستم های هوشمندی کسب و کار ، صرفنظر از سطح سازندگان آن ، تصمیم گیری را در تمامی سطوح مدیریت ، مورد حمایت قرار می دهند. در سطح راهبردی، سیستم های هوشمندی کسب و کار ، امکان تنظیم دقیق هدف ها و پیگیری تحقق آنها را فراهم می سازند. هوشمندی کسب و کار ، ارائه گزارش های مقایسه ای مختلف مانند نتایج حاصل از بررسی های تاریخی ، سودمندی پیشنهادهای خاص ، اثربخشی مجاری توزیع اطلاعات همراه با شبیه سازی نتایج مربوط به توسعه و پیش بینی آینده بر پایه برخی پیش فرض ها را ممکن می سازد.
در سطح تاکتیکی ، سیستم های هوشمندی کسب و کار ، پایه ای را برای تصمیم گیری منطبق با مدیریت بازار ، مدیریت فروش ، مدیریت مالی ، مدیریت سرمایه و … به وجود می آورند.این سیستم ها اجازه می دهند که شرکت نسبت به اقدامات آتی خود خوشبین بوده و عملکرد تکنولوژیکی ، مالی و یا سازمانی اش را در جهت تحقق هدف های راهبردی شرکت و اثر بخشی بیشتر آن اصلاح کند.
در سطح عملیاتی ، سیستم های هوشمندی کسب و کار برای انجام تحلیل های موردی و پاسخ به پرسش های مرتبط با عملیات مداوم بخشها، برآوردهای مالی به روز شده، فروش و همکاری با فروشندگان ، مشتریان و… مورد استفاده قرار می گیرند.
اتره(۲۰۰۳) در تحقیق خود تحت عنوان« ده چالش اصلی برای موفقیت هوشمندی کسب و کار» به معرفی عوامل موفقیت هوشمندی کسب و کار پرداخت. نتایج تحقیق وی نشان داد که هماهنگی درون سازمانی، حمایت مالی،کارکنان تیمی ماهر، برنامه ریزی پروژه، تجزیه و تحلیل کسب و کار و استاندارد سازی داده ها مهم ترین عوامل موثر بر موفقیت هوشمندی کسب و کار می باشد.
۲-۱- ۱۱ موفقیت هوشمندی کسب و کار:
یک سیستم هوشمندی کسب و کار موفق، کسب و کار را با تکنولوژی اطلاعات متصل و مرتبط می کند تا به مدیریت سازمان کمک نماید، سرمایه گذاری های مداوم را ادغام و یکپارچه کند، منابع را اختصاص دهد، پروژه ها را اولویت بندی کند، و ریسک مرتبط با اجرای هوشمندی کسب و کار را به حداقل برساند. حرکت به سوی هوشمندی کسب و کار، تمایل سازمان به مدیریت سرمایه گذاری آنها در استفاده از هوشمندی کسب و کار را نشان می دهد.
هوشمندی کسب و کار موفق به سازمان کمک می کند تا تجربیات خود را درک و شناسایی نموده و از آنها بهره مند شود. داده ها و اطلاعات بدست آمده از سیستم هوشمندی کسب و کار به سازمان قابلیت تعقل، برنامه ریزی،حل مسائل، تفکر انتزاعی، شناخت ایده ها و نظرات و یادگیری از داده ها و اطلاعات تجاری را فراهم می کند. یک استراتژی موفق به هوشمندی کسب و کار یک دیدگاه یکپارچه ای را ارائه می کند که پروژه های به ظاهر جدا از هم را که می توانند به سادگی اولویت بندی شوند و با سازه های مناسب هماهنگ شوند را تعریف میکند. هوشمندی کسب و کار موفق موجب می شود تا تغییر سازمانی در سراسر سازمان در شیوه کنترل شده ای که موجب توسعه دانش و مهارت های مرتبط با هوشمندی کسب و کار باشد گسترش یابد. یک استراتژی موفق هوشمندی کسب و کار با بهبود کیفیت خدمات و با حمایت از توسعه و اتخاذ تصمیمات بهتر و آگاهانه تر موجب بهینه سازی کارایی می شود. به این ترتیب سازمان ها قادر می شوند تا سیستم ها را سریع تر ادغام و یکپارجه نمایند، ساده تر به شرکای تجاری خود متصل و مرتبط شوند، بینش بهتری نسبت به کسب و کارشان بدست بیاورند و با افزایش چابکی و چالاکی به فرصت های بازار واکنش نشان دهند. هوشمندی کسب و کار موفق با استفاده از دیدگاه فرآیند محور به مدیریت کسب و کار موسسه امکان پذیر است و این دیدگاه به مدیران کمک می کند تا با استفاده از تکنولوژی،تصمیمات آگاهانه ای برای بهبود نتایج استراتژیک و تاکتیکی اتخاذ کنند(رانجان،۴۹۴:۲۰۰۸).
هوشمندی کسب و کار، یک استراتژی و چشم انداز ایجاد شده بر اساس معماری است که به شدت به تکنولوژی اطلاعات اتکا می کند. برخورد با هوشمندی کسب و کار صرفاً به عنوان یک پروژه در اکثر موارد منجر به شکست می شود. در واقع رویکرد مبتنی بر IT علت عدم اجرای مناسب ۴۰ تا ۶۰ درصد پروژه های هوشمندی کسب و کار است. پیاده سازی موفق را می توان با موارد ذیل تعیین نمود.
تصمیمات بهتر با سرعت و اثربخشی بیشتر؛
عملیات های ساده و موثر؛
سیکل های کوتاه تر توسعه و عرصه محصول جدید به بازار؛
درآمد بیشتر از کسب و کار موجود؛
قابلیت بهره برداری از فرصت های جدید؛
رضایت بیشتر مشتری و سطوح سرویس دهی بالاتر؛
بهبود بازاریابی و افزایش فروش(سروش و بحرینی زاده،۱۳۸۸).
۲- ۱ – ۱۲ مجموعه ای از عوامل موفقیت هوشمندی کسب و کار برگرفته شده از ادبیات تحقیق:

ده است که عدم وجود قوانین و مقررات مورد نیاز فعالیت های تجاری سازی و انتقال تکنولوژی در بخش دانشگاهی،خصوصاً درارتباط با حقوق مالکیت فکری حاصل از بخش دانشگاهی کشور، عدم تامین مالی مورد نیاز جهت فعالیت های تجاری سازی در بخش دانشگاهی کشور، عدم حمایت از تاسیس و تقویت نهادهای انتقال فناوری در بخش دانشگاهی از مشکلات تجاری سازی می باشند.
موسایی و دیگران(۴۵:۱۳۸۷) در پژوهش خود به این نتیجه رسیده اند که کم رنگ بودن مشارکت محققان درایجاد ارتباط با بازار و محیط تولید، فرآیند دشوار تجاری سازی، زمان بر و هزینه بر بودن تجاری سازی از موانع تجاری سازی می باشند.
مقیمی و دیگران(۱۱۸:۱۳۸۹) در پژوهش خود به این نتیجه رسیده اند که موانع تجاری سازی از لحاظ عوامل سازمان عبارتند از: محدودیت مالی وناکارآمدی بوروکراسی، عدم وجود راهبردهای سازمانی تجاری سازی، عدم تعادل با تیم های پژوهش، عدم تولید انبوه محصول در مراکز هسته ای، عدم ارزیابی دستاوردهای پژوهشی و انجام اصلاحات و بهینه سازی محصولات.
رادفر و دیگران(۳۶:۱۳۸۸) در پژوهش خود به این نتیجه رسیده اند که مشکلات تجاری سازی را، کم رنگ بودن مشارکت محققان درایجاد ارتباط بازار و محیط تولید، هزینه بر و زمان بر بودن فرآیند تجاری سازی، حمایت نکردن مدیران رده بالا و بی توجهی مدیران، سیاست های مالکیت فکری پیچیده و متناقض، نامشخص بودن بازارهای هدف، فناوری متغیر و دور از دسترس، نیاز تعامل بین محققان و مجریان، فقدان انگیزه بری محققان، عدم وجود مدیریت تجاری در شرکت ها، می توان عنوان کرد.
قورچیان و شریعتی(۵۸،۲۰۰۹) در پژوهش خود به این نتیجه رسیده اند که: تامین اعتبار و هزینه های مورد نیاز یکی از ارکان مهم و تعیین کننده در بخش پژوهش است. سهم بودجه تحقیقاتی از تولید ناخالص ملی، معیار اصلی تقسیم کشورها از نظر پیشرفت تلقی می شود. علاوه بر افزایش سهم بودجه تحقیقاتی کشور اقداماتی چون اختیارعمل در هزینه کرد بودجه های تحقیقاتی، لغو قوانین و مقررات مالیاتی در جهت حمایت مالی بیشتر از تحقیقات و سرمایه گذاری بخش خصوصی در تحقیقات، باید در بعد اقتصادی پژوهش مورد توجه قرار گیرد.
دکتر و دیگران(۱۵۵:۲۰۰۷) در پژوهش خود به این نتیجه رسیده اند که: انتظارات متفاوت مالی، مشکلات ارتباطی، نیاز به حمایت های فنی، تفاوت های فرهنگی میان دانشگاه و صنعت، تامین مالی برای توسعه بیشتر، فقدان کارآفرینی در دانشگاه ها از موانع تجاری سازی هستند.
اسلتر و مور(۲۷:۲۰۰۶) در پژوهش خود به این نتیجه رسیده اند که: فرآیند تجاری سازی مستلزم وجود عوامل متعدد از قبیل چارچوب فکری قدرتمند، خلاقیت، مهارت،آگاهی و پشتکار زیاد در سطح سازمانی است. برای پیشرفت دادن و تجاری ابداعات، واحدهای اقتصادی در قدم اول نیازمند داشتن تصور و اندیشه و پیشرفت ابداعات هستند.
سون و مون(۸۸۷:۲۰۰۵) در پژوهش خود به این نتیجه رسیده اند که: سیاست های فکری پیچیده و متناقض، مشخص نبودن نیازهای بازار، فناوری متغیر، نیاز به تعامل میان محققان و مجریان، فقدان انگیزه برای محققان، وظایف متعدد محققان از موانع تجاری سازی هستند.
پلوا(۲۰۰۵) در پژوهش خود بیان می کند که: توسعه فناوری،تولید دانش، انتشارات، اعطای حق امتیاز، موضوعات مربوط به منابع انسانی،کسب سود،کسب بودجه برای پژوهش های آتی، دستیابی به بودجه های دولتی، تحقیقات بنیادی ، تحقیقات کاربردی و کاربردی کردن دانش را می توان از موانع تجاری سازی دانست.
با توجه به تحقیقات مختلفی که محققان انجام داده اند و تعدادی از آنها قبلاً ذکر گردید، به دلایل بسیاری راه کارهایی که برای انتقال دستاوردهای علمی و به کارگیری آنها در تصمیم گیری به کار رفته اند توفیق چندانی نداشته اند. فهرست بعضی از مهمترین مشکلات تجاری سازی که قابل توجه هستند به شرح زیر است:
۲- ۲-۶-۱ پیشرفت سریع فناوری:
تغییر تحولات شدید در تکنولوژی باعث نیاز روز افزون به تغییر و تحول محصولات شده است. حفظ تکنولوژی قدیم به مدت طولانی و عدم سرمایه گذاری برای جایگرین کردن تکنولوژی جدید باعث عقب ماندن از دنیای نوین و تکنولوژی می گردد که همین امر باعث عدم پیشرفت در امر تجاری سازی است.
امروزه به دلیل پیشرفت سریع و روز افزون علم،تکنولوژی چنان در حال پیشرفت،گسترش و تنوع است که اگر سازمانی نتواند خود را با چنین سرعتی هماهنگ سازد محکوم به شکست است. یکی از راه کارهایی که می توان از این امر تا حدودی جلوگیری نمود جایگزین کردن تکنولوژی جدید و مناسب، با تکنولوژی های قبلی است.
۲- ۲-۶-۲ تغییر سلایق مشتری:
با توجه به سیر سریع تغییرات تکنولوژی، سلایق مشتریان نیز روز به روز تغییر می یابد و اگر مراحل ورود به بازار طولانی باشد ممکن است این عامل روی فرآیند تجاری سازی محصول تاثیر سویی داشته باشد و تجاری سازی را دچار مشکل نماید. برای جلوگیری از این امر باید مرحله ورود به بازار را به کمترین زمان ممکن رساند و قبل از نفوذ به بازار دائماً بازخورد سلیقه مشتری را در مراحل طراحی و بازاریابی لحاظ کرد.
۲- ۲-۶-۳ عوامل فردی:

آزمون پایایی پرسشنامه همانطور که ملاحظه می گردد مقدار آلفای کرونباخ برای تمام متغیرها از حد قابل قبول برای مقاصد کاربردی که ۷/۰ است بیشتر می باشد، لذا می توان ادعا نمود که پرسشنامه موردنظر دارای پایایی قابل قبول است.
۳-۷- روشهای تجزیه و تحلیل دادههای پژوهش:
تجزیه و تحلیل داده ها فرآیندی چند مرحله ای است که طی آن داده هایی که از طریق بکارگیری ابزارهای جمع آوری در نمونه (جامعه) آماری فراهم آمده اند، تلخیص ، دسته بندی و در نهایت پردازش می شوند تا زمینه اجرای انواع تحلیل و ارتباط بین داده ها به منظور آزمودن فرضیه ها فراهم آید(خاکی،۳:۱۳۸۷).در این پژوهش با استفاده از نرم افزار SPSS از روشهای مختلف آمار توصیفی و استنباطی برای تجزیه و تحلیل داده ها و آزمون فرضیه ها استفاده شده است. در آمار توصیفی، پژوهشگر در واقع با جمع آوری و خلاصه کردن اطلاعات کمی حاصل از نمونه ها، مشخصات نمونه مورد مطالعه را توصیف می نماید(میرزایی اهرنجانی، ۱۳۷۱). در آمار استنباطی، پژوهشگر از مطالعه و بررسی یک یا چند نمونه و با استفاده از روشها و مدل های آماری، از شاخص های نمونه و یا از ویژگی های نمونه به ترتیب پارامترها و ویژگی های کل جامعه آماری را استنباط می نماید. به عبارت دیگر، با استفاده از آمار استنباطی، نتایج نمونه به کل جامعه آماری تعمیم داده می شود و پژوهش بدون آن فاقد اعتبار علمی است. آزمون های انجام شده در این پژوهش عبارتند از:
آمار توصیفی، به منظور طبقه بندی و بررسی ویژگی های پاسخ دهندگان و جامعۀ آماری.
آزمون آلفای کرونباخ برای بررسی پایایی پرسشنامه.
آزمون کولموگروف – اسمیرنوف برای بررسی توزیع نرمال متغیرها.
این آزمون جهت بررسی ادعای مطرح شده در مورد توزیع داده های یک متغیر کمی مورد استفاده قرار می گیرد.پیش از انجام آزمون های آماری باید مشخص کنیم که آیا داده ها از یک جامعه نرمال بدست آمده اند یا خیر.اگر متغیرها دارای توزیع نرمال باشند آنگاه با آزمون های مطرح شده در آمار پارامتری می توان به آزمون فرضیه های تحقیق پرداخت. اما اگر متغیرها از جامعه ای غیر نرمال باشند باید از آزمون های ناپارامتری استفاده نمود.آزمون های فرض نرمالیتی به شکل زیر مطرح می شود:
Ho : داده ها نرمال هستند(داده ها از جامعه نرمال آمده اند).
H1: داده ها نرمال نیستند(داده ها از جامعه نرمال نیامده اند).
اگر مقدار سطح معنی داری کوچک باشد(کمتر از خطای۰۵/۰) فرض صفر یعنی نرمالیتی رد می شود و برای آزمون فرضیه ها باید از آمار ناپارامتری استفاده نمود و در غیر اینصورت فرض صفر رد نمی شود و در نتیجه داده ها دارای توزیع نرمال هستند و می توان برای بررسی آنها از آزمون های پارامتری مناسب استفاده نمود.
۳-۷-۱ آزمون ضریب همبستگی پیرسون برای تعیین نوع و شدت رابطه بین متغیرها)در توزیع نرمال).
همبستگی، ابزاری آماری برای تعیین نوع و درجه رابطه یک متغیر کمی با متغیر کمی دیگر است. ضریب همبستگی یکی از معیارهای مورد استفاده در تعیین همبستگی دو متغیر میباشد. که نشان دهنده شدت و نوع رابطه (مستقیم یا معکوس) بین آنها می باشد. ضریب همبستگی پیرسون ® که به کمک (رابطه ۳-۳) محاسبه میشود، روشی پارامتری است و برای دادههایی با توزیع نرمال یا تعداد دادههای زیاد استفاده می شود. این ضریب بین ۱+ (رابطه شدید و هم جهت) تا ۱- (رابطه شدید و مخالف) است و در صورت عدم وجود رابطه بین دو متغیر برابر صفر میباشد (مؤمنی،۱۳۸۶).
(رابطه ۳-۳):
 
در این رابطهx متغیر مستقل،y متغیر وابسته و n حجم نمونه می باشند.
۳-۷-۲آزمون رگرسیون چندگانه و تحلیل مسیر:
رگرسیون چندگانه توصیفی از همبستگی دو متغیر است. نتیجه ی رگرسیون، معادله ای است که بهترین پیشگویی یک متغیر وابسته را از روی چند متغیر مستقل نشان می دهد. رگرسیون چندگانه زمانی که متغیرهای مستقل با یکدیگر و با متغیر وابسته مرتبطند، استفاده می شود. متفیرهای مستقل می توانند پیوسته یا رده ای باشند. در مقابل، اکثر اوقات متغیر وابسته پیوسته است(صادقپور و مرادی، ۱۳۹۲).
۳-۷-۳بررسی ضریب تعیین:
ضریب تعیین مهمترین معیاری است که با آن میتوان رابطه خطی بین دو متغیر X و Y را توضیح داد. ضریب تعیین با نشان r² نشان داده میشود. این مقدار همیشه بین ٠ تا ١ است . اگر ١= r²باشد، نشان میدهد که خط رگرسیون دقیقاً توانسته است تغییرات Y را به تغییرات متغیر X نسبت دهد و اگر ۰= r² باشد، نشان میدهد که خط رگرسیون هرگز نتوانسته است تغییرات Yرا به تغییرات متغیر X نسبت دهد.
مقادیر دیگر بین این دو حد قرار میگیرند. برای مثال، وقتی ضریب همبستگی ۰/۸۰ باشد، ضریب تعیین ۰/۶۴= r²است. یعنی ۶۴ درصد از تغییرات Y ناشی از تغییرات X است. بنابراین، ضریب تعیین نسبت به ضریب همبستگی معیار گویاتری است.
۳-۷-۴تجزیه و تحلیل واریانس فریدمن:
از آزمون فریدمن برای بررسی یکسان بودن اولویت بندی (رتبه بندی) تعدادی از متغیرهای وابسته استفاده می شود.فرض صفر بیان می کند که میانگین رتبه ها یکسان هستند و فرض یک بیان می کند که حداقل دو عامل وجود دارند که دارای میانگین رتبه متفاوت هستند.البته متذکر می گردد که در آمار هیچ روشی برای رتبه بندی وجود ندارد و آزمون فرید من تنها می تواند به بررسی یکسان بودن رتبه ها بپردازد. مابقی نتایج استخراج شده از این آزمون حالت توصیفی دارد و قابلیت اتکا ندارد(آذر و مومنی،۱۰۹:۱۳۸۳).این آزمون به شکل ذیل بیان می گردد:
Ho :

 

دانلود کامل پایان نامه در سایت pifo.ir موجود است.

میانگین رتبه تمام متغیرها یکسان است.
H1: حداقل دو متغیر وجود دارد که دارای میانگین رتبه متفاوت هستند.
اگر مقدار سطح معنی داری کوچک باشد ( کمتر از مقدار خطای ۰۵/۰ ) فرض صفر رد می شود. یعنی حداقل دو متغیر یا شاخص وجود دارند که دارای میانگین رتبه متفاوت هستند.برای رتبه بندی این شاخص ها می توان از میانگین رتبه آنها استفاده نمود که البته روش کاملا صحیحی نیست. و اگر مقدار سطح معنی داری بزرگ باشد ( بزرگتر از مقدار خطای ۰۵/۰) فرض صفر رد نمی شود و میانگین رتبه تمام متغیرها یا شاخص ها یکسان است. (صالحی ،صدقیانی و ابراهیمی۱۷۷:۱۳۸۱).
آماره آزمون فریدمن  به شرح زیر تعریف می‌شود.
(رابطه ۳-۴):
۳-۸- جمع بندی:
در این فصل ابتدا فرضیهها و مدل مفهومی پژوهش بیان شد، سپس روش پژوهش اشاره شد و نتیجه گرفتیم که پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه گردآوری اطلاعات تحقیق توصیفی از نوع همبستگی است. در مرحله بعد با استفاده از فرمول نمونه گیری حجم نمونه ۱۵۶ تعیین گردید. از پرسشنامه برای جمع آوری دادهها استفاده گردید. برای ارزیابی روایی پرسشنامه از روایی محتوا استفاده شد. برای ارزیابی پایایی پرسشنامه از روش آلفای کرونباخ استفاده شد که نشاندهنده پایایی مناسب سازههای مورد بررسی بود. در انتها ابزارها، روشها و تکنیکهای آماری که برای تجزیه و تحلیل دادهها مورد استفاده قرار گرفتهاند بیان گردید.
فصل چهارم:
تجزیه و تحلیل داده ها

 

 

مقدمه :

 

 

در این فصل با بهره گیری از تکنیک های مناسب آمار استنباطی فرضیه های پژوهش را با توجه به داده های جمع آوری شده توسط پرسشنامه ها،مورد آزمون قرار می دهیم.در ابتدا به بررسی توزیع فراوانی شاخص های جمعیت شناختی در قالب جداول و نمودارهای دایره ای پرداخته و سپس آزمون فرضیه های آماری با استفاده از آمار استنباطی انجام شده است. بنابراین این فصل به دو بخش آمار توصیفی و استنباطی تقسیم شده است.
۴-۱- روش تجزیه و تحلیل داده ها:
بخش اول:
اطلاعات جمعیت شناختی پاسخ دهندگان به پرسشنامه

۱-۹: شرح واژه‌های کلیدی پژوهش

 

 

زنجیره‌تامین: شامل دو یا چند سازمان است که بطور قانونی از یکدیگر جدا بوده و توسط
جریان‌های مواد، مالی و اطلاعات به هم مرتبط هستند و هدف آن‌ها ارائه خدمت یا محصول به مشتری نهایی می‌باشد]۴۷[.
مدیریت زنجیره‌تامین: مدیریت زنجیره تأمین به عنوان مجموعه‌ای از رویکردها و تلاش‌هایی به شمار می‌رود که از تولیدکنندگان، عرضه‌کنندگان و توزیع‌کنندگان حمایت نموده و زنجیره ارزش را به گونه‌ای هماهنگ می‌نمایند که محصولات در مقادیر مناسب، زمان مناسب و مکان مناسب تولید و توزیع گردیده تا در نتیجه رضایت مشتری حاصل گردد]۴۷[.
تامین‌کننده: به سازمانی اطلاق می‌شود که کالای مورد نیاز سازمان دیگر را به مقدار مناسب، در زمان مناسب و تحت شرایط مورد نیاز فراهم سازد]۶۱[.
ارزیابی‌تامین‌کننده: عبارت است از مجموعه اقداماتی که توسط مدیران و عوامل خرید در راستای اهداف استراتژیک سازمان از جمله کاهش هزینه‌ها، تامین نیازهای مشتری، و افزایش رضایت مشتری به منظور شناسایی تامین کننده صورت می‌گیرد]۶۱[.
انتخاب تامین‌کننده: فرایند یافتن تامین‌کننده یا تامین‌کنندگان مناسب که بیشترین میزان انطباق را با شاخص‌های مورد نظر سازمان داشته باشند]۶۱[.
تصمیم‌گیری چند شاخصه: شاخه‌ای از علم تصمیم‌گیری می‌باشد که شامل مجموعه‌ای از روش‌ها است که هدف آن انتخاب گزینه برتر از بین چندین گزینه با در نظر گرفتن شاخصهای مطلوب
می‌باشد‌]۱۱[.

 

 

۱-۱۰: محدودیت‌های پژوهش

 

 

با توجه به محدوده‌ی موضوع پژوهش و گستردگی و تعدد شاخص‌های تصمیم‌گیری، تمرکز پژوهشگر روی تعداد خاصی از شاخص‌ها در فرآیند تصمیم‌گیری بوده است. اما از جمله مهمترین مشکلات پژوهش عدم دسترسی سریع و آسان به اطلاعات بود که در تمامی پژوهش‌ها در زمینه‌های مختلف در کشور وجود دارد که ناشی از عدم وجود اطلاعات یا عدم همکاری دارندگان اطلاعات با محققان می‌باشد. محقق سعی نموده است در طی پژوهش، کارشناسان و مدیران سازمان را در مورد اهمیت و تاثیرات موضوع پژوهش بر پیشرفت سازمان آگاه سازد تا مشکل عدم همکاری بعضی از کارشناسان یا مدیران تا حدودی برطرف گردد.

 

 

۱-۱۱: ساختار نگارش پژوهش

 

 

پژوهش حاضر مشتمل بر پنج فصل خواهد بود که فصل اول مربوط به کلیات پژوهش بوده و شامل مواردی همچون مقدمه، ضرورت انجام پژوهش، اهداف، کاربردهای پژوهش، پیش‌فرض‌های پژوهش و… است. در فصل دوم، که مربوط به مبانی نظری و پیشینه پژوهش می‌باشد، در ابتدا مساله انتخاب تامین‌کننده و مراحل آن مورد بررسی قرار گرفته و سپس پژوهش‌های انجام شده پیرامون موضوع پژوهش با تکیه بر دسته‌بندی آن‌ها مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد و در آخر نیز با پرداختن به مفاهیم مرتبط با روش حل در تکنیک‌های تصمیم‌گیری به اتمام می‌رسد. در فصل سوم به بررسی مدل ارائه شده و الگوریتم آن جهت انتخاب تامین‌کننده مناسب پرداخته می‌شود. فصل چهارم شامل اجرای گام به گام مدل ارائه شده همراه با مطالعه موردی خواهد بود. در نهایت، فصل پنجم به نتیجه گیری، جمع بندی و پیشنهادات اختصاص دارد.

 

 

فصل ۲: ادبیات موضوع

 

 

۲-۱: مقدمه

 

 

هدف از این فصل ارائه کلیاتی از مبانی نظری پژوهش شامل آشنایی با تامین‌کنندگان و نقش و اهمیت آنها در زنجیره تامین و فرایند خرید، مراحل انتخاب تامین‌کننده مناسب، آشنایی با روش‌های تصمیم‌گیری چند شاخصه همچنین آشنایی با پیشینه پژوهش شامل پژوهش‌های انجام شده در زمینه مراحل مختلف انتخاب تامین‌کننده در گذشته می‌باشد.

 

 

۲-۲: مبانی نظری

 

 

۲-۲-۱ تامین‌کنندگان

 

 

۲-۲-۱-۱: تامین‌کنندگان در زنجیره تامین

 

 

با تغییر بازارها، تغییر روز افزون نیازها و سلیقه مشتریان و تبدیل شدن محیط کسب و کار به محیطی که در آن سازمان‌ها باید از کمترین فرصت بیشترین بهره را بگیرند و برای بقا و موفقیت خود بجنگند، توجه به عوامل موفقیت‌زا که توجه به آن سازمان‌ها را در مسیر موفقیت و پیشگامی قرار می‌دهد، سخت مورد توجه قرار گرفته است]۵۸[. سازمان‌ها می‌دانند که حیات آنها وابسته به مشتری است و باید در مقابل تغییرات حاکم انعطاف‌پذیری لازم را داشته باشند. در این مسیر سازمان‌ها به شیوه‌های مختلف به بازبینی و بازنگری استراتژی‌های خود پرداخته‌اند و رمز بقا را در رضایت‌مندی هر چه بیشتر مشتریان خود یافتند. بنابراین شرایط رقابت‌پذیری، انعطاف‌پذیری و تنوع محصولات مورد توجه سازمان‌ها و به ویژه سازمان‌های تولیدی قرار گرفته است. در این راستا یکی از فلسفه‌هایی که مورد توجه قرار گرفت، فلسفه‌ی مدیریت زنجیره تامین بوده است]۴۱[. در این نگرش ارضای نیازهای مشتری، تنها، وظیفه سازمان نیست بلکه اعضای زنجیره نیز باید به شکلی موثر در این امر دخیل باشند. هم چنین نه یک تامین‌کننده بلکه مجموعه‌ای از تامین‌کنندگان به منظور مشارکت مد نظر قرار می‌گیرند]۷۳ [در یک زنجیره تامین حضور تامین‌کنندگان در راس هرم و به عنوان سر‌آغاز تولید و ارائه خدمات حائز اهمیت است. با توجه به نقش کلیدی تامین‌کنندگان در فرایند پشتیبانی از تولید، توزیع و ارائه خدمات به متقاضیان کالا فرایندهایی مانند: تدارک، تامین به موقع کالا یا خدمات، دستیابی به کیفیت بیشتر و هزینه تمام شده کمتر، رضایت مشتریان و… تنها در سایه انتخاب تامین‌کنندگان مناسب که بتوانند همگام با سازمان در جهت دستیابی به اهداف ذکر شده تلاش کنند، امکان پذیر خواهد بود]۸۰[. آنچه امروزه مشاهده می‌شود رقابت بین سازمان‌ها در حال تبدیل به رقابت بین زنجیره‌های تامین است که این به معنی همکاری نزدیک‌تر اعضای زنجیره‌تامین برای به دست آوردن مزیت رقابتی می‌باشد. در این حالت ارتباط یا به عبارتی به اشتراک گذاری اطلاعات یک معیار کلیدی برای شرکت های خریدار در انتخاب تامین‌کنندگان می‌باشد و سازمان‌ها می‌بایست یک ارتباط بلند‌مدت با تامین‌کنندگان اصلی خود را جایگزین ارتباط کوتاه‌مدت کنند.

 

برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.

 

۲-۲-۱-۲: تامین کنندگان در فرایند خرید

 

 

در دنیای تجارت دو نوع خرید وجود دارد که از انواع اصلی آن به شمار می‌رود. خرید برای فروش و خرید برای مصرف یا تبدیل. خرید برای فروش مجدد توسط دلالان و بازرگانان صورت می‌گیرد، اما خرید برای مصرف توسط مامورین خرید صنعتی صورت می‌گیرد. در ادبیات مربوط به ارزیابی تامین‌کنندگان منظور از خرید، خرید صنعتی بوده که برای مصرف در راستای تولید صورت می‌گیرد. در اغلب صنایع، هزینه خرید مواد اولیه و لوازم جانبی به بیش از ۷۰ درصد قیمت تمام شده یک محصول می‌رسد. همچنین در صنایع با تکنولوژی بالا هزینه مواد خریده شده و خدمات یک محصول، بیش از ۸۰ درصد قیمت تمام شده یک محصول را تشکیل می‌دهد]۲۰[. از طرفی در سازمان‌های تولید کننده، سهم خرید از کل گردش مالی بین ۵۰ تا ۹۰ درصد است. با این اوصاف بدیهی است که تصمیم‌گیری در مورد خرید و استراتژی‌های مربوط به آن تاثیر مستقیم بر سود‌آوری سازمان دارد.
همان‌طور که بیان شد خرید صنعتی توسط مامورین خرید صنعتی انجام می‌شود. این اشخاص بر طبق پیش‌بینی فروش و برنامه تولید، کار خرید را هماهنگ می‌سازند و با در نظر گرفتن سود هر دو طرف افرادی را که می‌خواهند از آنها خرید کنند انتخاب می‌کنند. آنچه مسلم است انتخاب یک مجموعه خوب از تامین‌کنندگان که به صورت منسجم با یک سازمان در همکاری باشند، از عوامل موفقیت آن سازمان محسوب می‌شوند. انگلند[۱] (۱۹۷۵) ارزیابی و انتخاب تامین‌کننده را مهمترین مسئولیت واحد خرید می‌داند. وبر و همکارانش ]۷۲ [ نیز تولید محصول با بهای تمام شده پائین را در محیط رقابتی امروز ممکن نمی‌دانند مگر با انتخاب تامین‌کنندگان مناسب.

 

 

۲-۲-۱-۳: مراحل انتخاب تامین‌کنندگان

 

 

انتخاب تامین‌کننده مناسب در پنج مرحله اصلی انجام می‌پذیرد. در مرحله اول سازمان به منظور ارائه محصول یا خدمات جدید احتیاج به تامین مواد اولیه و یا خدمات دیگر از خارج از سازمان دارد. در این مرحله مساله نیاز به یک تامین‌کننده ظاهر خواهد شد. در مرحله دوم که مرحله اساسی و پایه‌ی تصمیم‌گیری در مورد انتخاب تامین‌کننده می‌باشد، کارشناسان مربوطه با بررسی و در نظر گرفتن استراتژی‌ها و شرایط سازمان، لیستی از شاخص‌هایی را تعیین می‌کنند که تامین کننده ملزم به دارا بودن آن است. در صورتی که سازمان با تعداد تامین‌کنندگان بیشتر از نیاز خود مواجه باشد لازم است که یک فرایند پیش ارزیابی را اجرا نماید که در آن از بین تامین‌کنندگان اولیه تعدادی به عنوان تامین‌کنندگان بالقوه انتخاب می‌شوند. در مرحله چهارم که مرحله ارزیابی نهایی است با استفاده از یکی از روش‌های انتخاب تامین‌کننده، تامین‌کننده یا تامین‌کنندگان نهایی از بین تامین‌کنندگان بالقوه انتخاب می‌شوند. این عمل پایان کار نبوده و بلکه تامین‌کننده باید به طور مستمر و پیوسته توسط سازمان ارزیابی شود]۶۴[. در شکل ۲-۱ پنج مرحله‌ی فرایند انتخاب‌تامین کننده بیان شده است.
‌

 

 

شکل۲-۱٫ پنج مرحله‌ی فرایند انتخاب تامین‌کننده، منبع: ]۶۴[

 

 

در مورد مرحله اول لازم به ذکر است که هر سازمانی که درحال فعالیت تولیدی یا ارائه خدمات به مشتریانش است، خود نیز مشتری تامین‌کنندگان خود است. بنابراین می‌توان گفت هر سازمانی که در حال حیات است، احساس نیاز به یک یا چندین تامین‌کننده خواهد داشت. در ادامه، مساله انتخاب تامین‌کننده با تاکید بر فعالیت‌های گذشته مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

 

 

۲-۲-۱-۴: تعیین شاخص‌های انتخاب تامین‌کننده

 

 

سازمان‌ها معمولا پتانسیل تامین‌کننده را ارزیابی می‌کنند و جهت این ارزیابی شاخص‌هایی را به کار
می‌برند این شاخص‌ها با توجه به نوع فعالیت و کسب و کار، استراتژی‌های سازمان، نوع ساختار تامین‌کننده و… تعیین می‌گردد. با توجه به پیچیده‌تر شدن کسب و کارها و تاثیر گذاری عوامل بسیار زیاد در موفقیت سازمان‌ها، فرایند انتخاب تامین‌کننده اصولا شامل بیش از یک معیار می‌باشد. بنابراین فرایند انتخاب تامین کننده یک مساله تصمیم‌گیری چند شاخصه است. مدیران خرید، در ابتدا تامین کنندگان خود را توسط سه شاخص اولیه قیمت، کیفیت و زمان تحویل ارزیابی می‌کنند. این سه شاخص اصولا اساسی‌ترین و بحرانی‌ترین شاخص‌ها توسط سازمان‌های خریدار می‌باشد. اگر چه این سه شاخص برای اکثر سازمان‌ها در فرایند خرید صادق است اما ممکن است همه شاخص‌های لازم را در برنگیرد. بنابراین برای انتخاب تامین‌کننده تحلیل‌های عمیق‌تر از توانایی‌های آنها و مطالعات بیشتر جهت ارزیابی درست آنها لازم است. در گذشته پژوهش‌های بسیار زیادی به منظور شناسایی شاخص‌های مورد نیاز در انتخاب تامین‌کننده انجام پذیرفته است. اولین مطالعه توسط دیکسون]۳۲ [ انجام شد. وی خلاصه‌ای از یک لیست شامل حداقل ۵۰ عامل مختلف را که توسط نویسندگان بیان شده بود، جهت بررسی در تصمیمات انتخاب تامین‌کننده تهیه نمود.
دیکسون پرسشنامه هایی را برای ۲۱۳ نماینده و مدیر فروش در سراسر آمریکا فرستاد و از این تعداد ۱۷۰ عدد را دریافت کرد. خلاصه یافته‌های دیکسون درباره شاخص‌ها و اهمیت آنها در جدول ۲-۲ آمده است. همان طور که مشاهده می‌شود، دیکسون شاخص‌ها را اولویت‌بندی نمود. وی به معیار کیفیت بیشترین امتیاز و به معیار خرید‌های آتی با توافق دو جانبه، کمترین امتیاز را داد. پژوهش‌های بعدی در این زمینه به شدت متاثر از کار دیکسون بوده است به نوعی گسترش آن محسوب می‌گردد.

 

 

جدول ۲-۱: شاخص‌های ارزیابی تامین‌کننده‌ی دیکسون، منبع: ]۳۲[