مقدمه:
هدف این مذاکرات رسیدن به یک راه‌حل جامع مورد توافق و بلندمدت است به نحوی که تضمین کند برنامه هسته‌ای ایران کاملاً صلح‌آمیز باقی خواهد ماند.

 

ایران اعلام می‌کند تحت هیچ شرایطی به دنبال دستیابی یا گسترش سلاح هسته‌ای نیست. راه‌حل جامع مذکور مبتنی بر این اقدامات اولیه بوده و به یک گام نهایی منجر خواهد شد که دوره زمانی آن مورد توافق قرار گرفته و به رفع نگرانی‌ها می‌ انجامد.

 

این راه‌حل جامع، ایران را قادر می‌سازد تا به طور کامل از حقوق خود در بهره‌گیری از انرژی هسته‌ای برای اهداف صلح‌آمیز ‌بر اساس مواد مرتبط در معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای و با رعایت تعهدات خود بر طبق معاهده از آن برخوردار شود.

 

این راه‌حل جامع متضمن یک برنامه غنی‌سازی با تعریف مشترک و محدودیت‌های عملی و اقدامات شفاف‌ساز به منظور تضمین ماهیت صلح‌آمیز برنامه هسته‌ای می‌باشد.

 

این راه‌حل جامع به مثابه یک مجموعه منسجم خواهد بود که هیچ بخشی از آن مورد توافق قرار نمی‌گیرد مگر آنکه ‌در مورد تمامی بخش‌های آن توافق حاصل شود.

 

این راه‌حل جامع شامل یک فرایند متقابل و قدم به قدم می‌باشد و به رفع همه جانبه تمامی تحریم‌های شورای امنیت، تحریم‌های چندجانبه و تحریم‌های ملی مربوط به برنامه هسته‌ای ایران می‌ انجامد.

 

در فاصله میان گام‌های اولیه و گام آخر، گام های دیگری از جمله پرداختن به قطعنامه‌های شورای امنیت با هدف پایان رضایت بخش بررسی موضوع توسط شورای امنیت سازمان ملل متحد وجود خواهد داشت.

 

سه کشور اروپایی / اتحادیه اروپا به اضافه سه (۳+۳ یا ۱+۵) و ایران مسئول نهایی کردن و اجرای قدم‌های مورد توافق میان مدت و راه حل جامع با حسن‌نیت خواهند بود.

 

یک کمیسیون مشترک از ۳+۳ و ایران برای نظارت بر اجرای اقدامات میان مدت و بررسی مسائلی که ممکن است پدید آیند، تشکیل خواهد گردید، در حالی که آژانس مسئولیت راستی آزمایی اقدامات مربوط به موضوع هسته‌ای را بر عهده خواهد داشت.

 

این کمیسون مشترک برای تسهیل حل و فصل مسائل مورد نگرانی گذشته و حال با آژانس همکاری خواهد کرد.

 

عناصر گام اول

 

گام اول دارای دوره زمانی شش ماهه خواهد بود و با توافق متقابل قابل تمدید می‌باشد. در این دوره همه اعضاء، با حسن‌نیت، در جهت حفظ فضای سازنده در مذاکرات فعالیت خواهند کرد.

 

ایران اقدامات داوطلبانه زیر را به انجام خواهد رساند:

 

نیمی از اورانیوم موجود غنی شده ۲۰ درصد را، به صورت اکسید ۲۰ درصد برای تولید سوخت راکتور تحقیقاتی تهران ذخیره نماید. بقیه UF6 20 درصد را به مواد کمتر از ۵ درصد رقیق نماید. خط برگشت‌پذیر نیز وجود نداشته باشد.

 

ایران اعلام می‌کند که برای این دوره ۶ ماهه، اورانیوم را به سطح بالاتر از ۵ درصد غنی‌سازی نکند.

 

ایران اعلام می‌کند که فعالیت‌های خود در تأسیسات سوخت هسته‌ای نطنز ، فوردو و یا راکتور اراک را که توسط آژانس با نام IR-40 شناسائی می شود، بیش از این گسترش نخواهد داد.

 

همان گونه که ایران در برنامه عملیاتی کردن تأسیسات تبدیل مواد، به آژانس اعلام ‌کرده‌است، با آغاز خط تبدیل مواد UF6 غنی شده تا ۵ درصد بهUO2، ایران تصمیم دارد موادUF6 جدیدا غنی شده تاسطح ۵ درصد طی ۶ ماه آینده را به اکسید تبدیل کند.

 

محل‌های جدید برای غنی سازی ایجاد نمی‌شود،ایران برنامه تحقیق و توسعه (R & D) تحت نظارت، از جمله برنامه تحقیق و توسعه جاری غنی‌سازی خود را که با هدف انباشت اورانیوم غنی شده صورت نمی‌گیرد، ادامه خواهد داد.

 

عدم بازفرآوری یا ساخت تاسیساتی که توانایی بازفرآوری داشته باشند.

 

نظارت‌های بیشتر:

 

ارائه اطلاعات مشخص به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، شامل اطلاعات در خصوص طرح‌های تأسیسات هسته‌ای ایران، توصیف ساختمان‌ها در هر یک از سایت‌های هسته‌ای، توصیفی از سطح عملیاتی که در هر یک از اماکن که به فعالیت‌های هسته‌ای مشخص اشتغال دارند، اطلاعات در خصوص معادن و تخلیص و اطلاعات در خصوص منابع اولیه.

 

ارائه پرسشنامه جدید فنی راکتور اراک به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که توسط آژانس با نام IR-40 شناسایی می‌شود.

 

اتخاذ گام‌های لازم برای موافقت با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای انعقاد “رهیافت پادمان” ‌در مورد راکتور اراک که توسط آژانس با نام IR-40 شناسایی می شود.

 

دسترسی روزانه بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به فردو و نطنز با هدف بررسی فایل های ضبط شده دوربین‌ها در مواقعی که آن ها برای بازرسیهای دوره ای موسوم به DIV ،IIV ،PIV و بازرسی‌های سرزده در سایت حضور ندارند.

 

دسترسی هدایت شده بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به:

 

کارگاه‌های مونتاژ سانتریفیوژ

 

کارگاه‌های تولید روتور سانتریفیوژ و محل‌های نگهداری، و معادن اورانیوم و تخلیص اورانیوم

 

در مقابل، ۳+۳، اقدامات داوطلبانه زیر را انجام خواهند داد:

 

توقف تلاش برای کاهش خرید نفت خام ایران به نحوی که مشتریان فعلی بتوانند میانگین میزان کنونی خرید نفت خام خود از ایران را کماکان ادامه دهند.

 

بازگشت مبالغ مشخص از عواید فروش نفت ایران در خارج از کشور به ایران. ‌در مورد معاملات نفتی مذکور، تحریم‌های اتحادیه اروپا و آمریکا بر بیمه و خدمات حمل و نقل مرتبط، تعلیق می‌شوند.

 

تعلیق تحریم‌های امریکا و اتحادیه اروپا بر:صادرات پتروشیمی ایران و نیز تعلیق تحریم خدمات مرتبط، طلا و فلزات گرانبها، و تعلیق تحریم خدمات مرتبط،تعلیق تحریم‌های آمریکا بر صنعت خودرو و تعلیق تحریم‌های خدمات مرتبط صدور گواهی عرضه و نصب قطعات یدکی برای ایمنی پرواز هواپیماهای غیرنظامی ایران و خدمات مرتبط. صدور گواهی بازرسی‌های مرتبط با ایمنی و تعمیرات در ایران و همچنین خدمات مرتبط عدم صدور قطعنامه‌های جدید تحریم هسته‌ای توسط شورای امنیت سازمان ملل متحدعدم صدور قطعنامه‌های جدید تحریم هسته‌ای از سوی اتحادیه اروپا دولت امریکا، در چارچوب اختیارات قانونی رئیس جمهور و کنگره از تحمیل تحریم‌های جدید هسته‌ای خودداری خواهد کرد.

 

یک کانال مالی به منظور تسهیل تجارت امور انسان‌دوستانه برای تامین نیازهای داخلی ایران با استفاده إز درآمدهای نفتی ایران در خارج از کشور ایجاد خواهد شد.

 

تجارت امور انسان‌دوستانه شامل مراودات تجاری مرتبط با تولیدات غذایی و کشاورزی، دارو، تجهیزات دارویی و مخارج پزشکی بیماران خارج از کشور خواهد بود.

 

این کانال مالی شامل بانک‌های خارجی مشخص و بانک‌های ایرانی غیر تحریم شده خواهد بود که به هنگام ایجاد این کانال مالی مشخص خواهند شد.

 

کانال مذبور همچنین موارد را دربر می‌گیرد:

 

نقل و انتقال‌های مالی مورد نیاز برای پرداخت تعهدات ایران به سازمان ملل متحدپرداخت مستقیم شهریه به دانشگاه‌ها و دانشکده‌ها برای دانشجویان ایرانی شاغل به تحصیل در خارج از کشور تا مبلغ توافق شده برای یک دوره شش ماهه. افزایش آستانه برای اخذ مجوزهای اتحادیه اروپا جهت تبادلات مالی تجارت موارد غیرتحریمی تا مبلغ مورد توافق.

 

عناصر گام نهایی راه حل جامع

 

گام نهایی راه حل جامع که اعضا قصد دارند مذاکره در خصوص آن را در کمتر از یک سال بعد از تصویب این سند، به پایان رسانده و اجرای آن را شروع کنند، عبارتند از:

 

دارای دوره زمانی بلندمدت مشخصی خواهد بود که مدت آن مورد توافق قرار خواهد گرفت.

 

بیانگر حقوق و تعهدات اعضاء معاهده عدم گسترش سلاح‌های هسته‌ای و موافقت‌نامه‌های پادمان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی باشد.

 

د) مسئولیّت‌مدنی

 

در اصطلاح حقوقی«مسئولیّت‌مدنی» دارای دو معنی عام و خاص است. در معنی عام به هر گونه تعهدی که قانون بر عهده شخص قرار داده باشد تا زیان وارد شده به دیگری را جبران کند؛ مسئولیّت‌مدنی گفته می‌شود. اعم از این که ریشه قراردادای داشته یا نداشته باشد.»^[۲۴]

 

یعنی مسئولیّت‌مدنی در معنی عام شامل مسئولیّت قراردادی و مسئولیّت غیرقراردادی می‌باشد.

 

۱) انواع مسئولیّت‌مدنی

 

صاحب نظران«مسئولیّت» را به گونه‌های مختلفی تقسم نمودند که از میان تقسیمات متعدد، در این مجال به «مسئولیّت خارج از قرارداد» یا ضمان قهری پرداخته می‌شود.«هرگاه مسئولیّت ناشی از عدم اجرای تعهد قراردادی باشد مسئولیّت قراردادی و در غیر این صورت مسئولیّت را غیر قراردادی یا قهری می‌نامند. مسئولیّت‌مدنی در معنای مضیق خود ناظر به مسئوولیت غیر قراردادی است.»^[۲۵]

 

امّا این که آیا این دو از هم جدا هستند یا مرتبط و سر چشمه آن‌ ها چگونه است؟ صاحب نظران بحث‌های متعددی دارند. برخی قایل به تفاوت هستند. بنا به آن چه اهل فن و علم حقوق به آن تصریح داشتند و با توجّه به مفهوم مسئولیّت، به نظر می‌رسد که هر دوی آن‌ ها از منبع واحدی منبعث می‌شوند و به طور عمده سه عامل(فعل زیان بار، ضرر وارده و رابطه سببیت) در شکل گیری آنان نقش دارد.^[۲۶]

 

با وجود آن چه گفته شد باید عنوان کرد که این ها در ظهور و تحققّ متفاوت می‌باشند. که در ادامه به هر یک به اختصار پرداخته خواهد شد.

 

۱-۱) مسئولیّت قراردادی

 

مسئولیّت قراردادی عبارت است از:«التزام وتعّهدقانونی متعّهد متخلّف به جبران خسارتی که در نتیجه تخلّف او را از انجام تعهدبه متعهد له وارد شده است.»^[۲۷]

 

گفته شد «برای تحققّ مسئولیّت قراردادی باید بین«مسئول»و«زیان دیده»قراردادی درست و الزام‌آور موجود باشد و خسارت به بار آمده ناشی از این قرارداد باشد.»^[۲۸]

 

برخی بر این عقیده‌اند که مسئولیّت قراردادی عبارت از مسئولیّت کسی است که به موجب عقدی از عقود معیّن یا غیر معیّن تعهدی را پذیرفته و به علت عدم انجام تعهد یا تأخیر در انجام آن خسارتی به متعهدله وارد نماید. در این صورت متعّهد مکلّف است خسارت وارده را جبران کند. برخی دیگرنیز عقیده دارند مسئولیّت قراردادی مسئولیّت متعهد در عقد است که یا تعهد خود را انجام نمی‌دهند و یا آن را مطابق با قراردادی که منعقد نموده‌اند به پایان نمی‌رساند.^[۲۹]

 

با وجود آن چه گفته شد؛ باید عنوان کرد که در مسئولیّت قراردادی وجود تعهد ناشی از قرارداد است که شخص را به انجام مورد تعهد ملتزم می‌کند.

 

۱-۲) مسئولیّت قهری

 

در مسئولیّت قهری، مسئولیّت موجود بین اشخاص یا طرفین ناشی از اثر یک قرارداد نیست بلکه ناشی از کیفیّت عمل شخص است. یعنی شخص به طور«عمد» یا «به خطا» خسارتی را به دیگری وارد کند، مسئول جبران آن خسارت خواهد بود که در قانون مدنی ایران این مسئولیّت «ضمان قهری» نام دارد.

 

هم چنین گفته شد: «مسئولیّت قهری، مسئولیّت ناشی از نقض تکلیفی است که در ابتدا توسط قانون مقررّ شده است چنین تکلیفی در مقابل اشخاص به طور کلی است و نقض آن از طریق اقامه دعوی برای مطالبه خسارت تقویم نشد، قابل جبران است.»^[۳۰]مسئولیّت قهری خود به دو نوع تقسم می‌گردد.

 

با توصیفی که گردید؛ در هر یک از دو حالت یاد شده ریشه مسئولیّت ناشی از قرارداد بین مباشر و زیان دیده نیست بلکه ناشی از الزامات قانونی می‌باشد.

 

۲) تفاوت مسئولیّت قهری و قراردادی

 

در مسئولیّت قراردادی قبل از ورود زیان یک رابطه قراردادی میان عامل زیان و زیان دیده به وجود می‌آید به عبارت دیگر بر مبنای مسئولیّت‌مدنی بین زیان‏زننده و زیان‌دیده، رابطه‌‌ای خاص به وجود می‌آید که همان جبران خسارت است. البتّه مسئولیّت قراردادی را نباید با تعهد قراردادی اشتباه نمود زیرا:«تعهد قراردادی ریشه در اراده انشایی دارد. در حالی که مسئولیّت قراردادی جزای عهدشکنی بوده و بخشی از مسئولیّت‌مدنی است که اراده انشایی آن را ایجاد نمی‌کند از این روست که با توجّه به منشأ پیدایش این مسئولیّت که به نوعی با قرارداد در ارتباط است آن را مسئولیّت قراردادی می‌گویند.»^[۳۱]

 

مسئولیّت‌مدنی در معنی عام و وسیع، هم مسئولیّت قراردادی و هم مسئولیّت خارج از قرارداد را در بر می‌گیرد زیرا در هر دو، مسئله مهم، بحث جبران خسارت است. امّا تفاوت اساسی این دو با هم به وجود یا عدم وجود قرارداد بین طرفین بر می‌گردد. مسئولیّت قهری ناشی از نقض قرارداد نیست، در حالی که مسئولیّت قراردادی مسئولیّتی است، که در نتیجه‌ تخلّف از مفاد قرارداد خصوصی پدید می‌آید.

 

در نتیجه، اختلاف عمده مسئولیّت قراردادی با مسئولیّت قهری در وجود تعهد قراردادی می‌باشد.

 

گفتار دوم: مبانی نظری مسئولیّت‌مدنی

 

منظور از مبانی مسئولیّت‌مدنی، دلایل حقوقی است که اجرای مسئولیّت‌مدنی را توجیه می‌کند. به عبارت دیگر، به چه دلیل عقلایی عامل فعل زیان‌بار باید زیان وارده به دیگری را جبران نماید؛ حقوق‌دانان در بررسی این موضوع و توجیه مسئولیّت، عامل فعل زیان‌بار، نظریّه‌هایی را ارائه نمودند که به طور اجمالی به آن‌ ها اشاره می‌گردد.«حقوق ایران به تبع حقوق امّامیه، علی‌الاصول هر شخصی را که مستقیم یا غیرمستقیم به عمد یا غیرعمد خسارتی به دیگری وارد کند مسئول جبران خسارت می‌شناسد.»^[۳۲]

 

از نظر تاریخی از گذشته‌ای دور دو مبنای متفاوت در مسئولیّت‌مدنی مورد توجّه نظام‌های مختلف حقوقی بود. این دو مبنا در نظام‌های حقوقی جهان امروز نیز مطرح می‌باشد.«در نظام حقوقی اسلام «نفی ضرر» لزوم جبران ضرر قدیمی‌ترین بنیانی است که در مسئولیّت‌مدنی از دیر باز به جا ماند و همه قواعد دیگر، از این منبع سرچشمه گرفته است.»^[۳۳]

 

مسئولیّت‌مدنی در کشور ما مبانی به طور کامل متفاوتی از حقوق مغرب‌زمین دارد. خطا در حقوق کشور ما هیچ گاه مبنا و شرط اساسی مسئولیّت آن چنان که در حقوق غرب بوده مطرح نبوده است.

 

بنداوّل) نظریّه تقصبر

 

نظریه تقصیر که یک نظریه قدیمی است. به موجب این نظریّه «جبران خسارت مبتنی بر وجود رابطه علیّتبین تقصیر و ضرر است.»^[۳۴] لذا فرد هنگامی مسئول جبران خسارت ناشی از عمل خود می‌باشد که مرتکب تقصیری باشد و به واسطه آن تقصیر خسارت حادث شود.

 

گفته شد«طرف داران نظریّه تقصیر، ورود این نظریّه را از باب تأثیر اخلاق در حقوق تحلیل می‌کنند ولی به تدریج با پیشرفت علم و صنعت و دگرگونی نیازهای حقوقی جامعه و گسترش مسایل مربوط به مسئولیّت‌مدنی و به خصوص مسئولیّت خارج از قرارداد، نارسایی نظریّه تقصیر برای حل مسایل مسئولیّت‌مدنی روز به روز روشن‌تر شد و مفهوم شخصی تقصیر به«تقصیر اجتماعی»تغییر یافت.»^[۳۵]

 

خلاصه می‌توان گفت، تقصیر مبنای اخلاقی خود را از دست داد و از فلسفه وجود خود جدا گشت. ‌نظریه‌های متفاوتی نیز چون نظریّه خطر مطرح شدند و بسیاری از قوانین جدید مفهوم تقصیر را رها کردند و به سوی مسئولیّت موضوعی یعنی، نفی ضرر، روی آوردند و از تنگناهای نظریّه تقصیر رها شدند.

 

الف) تشخیص تقصیر

 

برای این که عملی را تقصیر بدانیم، باید آن عمل را، که در اثر آن به دیگری خسارت رسیده است؛ با عمل افراد دیگری که به طور متعارف محتاط عمل می‌کنند؛ مقایسه کنیم. اگر فرد در انجام عمل خود احتیاط‌های لازم را رعایت کرده باشد؛ در این صورت مسئول خسارت وارده نخواهد بود.

 

تهیه حیوانات آزمایشی یک تجارت بزرگ و سود آور می‌باشد . حداقل ۲۰ شرکت رسما در آمریکا مشغول این کارند . بزگترین آن ها (Carolina biological supply company (cbsc است که ۴۰۰ کارمند دارد و از سال ۱۹۲۷ شروع به کار ‌کرده‌است . آن ها با روش های ظالمانه ای حیوانات را دستگیر و حمل و نقل می‌کنند .

 

مثلا قورباغه هایی را که از طبیعت اسیر می‌کنند ، در تابستان در تانکهایی گرم نگه می دارند که تا سر حد تشنج دچار تشنگی و گاهی مرگ می‌شوند . گربه ها را در تعداد زیاد در قفسهای تنگ در ماشین‌های فاقد تهویه هوا حمل و نقل کرده ، آن ها را با یک قلاب فلزی که به داخل بدن آن ها فرو می رود از یک قفس به قفس دیگر و نهایتاً به داخل اطاق گاز جابجا می‌کنند .

 

در مکزیک گربه های خیابان را جمع کرده داخل کیسه ای انداخته و غرق می‌کنند یا سر کیسه را جلوی لوله اگزوز ماشین می گیرند تا خفه شوند . سپس اجساد را مومیایی کرده برای تشریح در مدارس آمریکا می‌فرستند . در مزرعه ای در مکزیک جسد ۸۰۰ گربه پیدا شد که با فرو کردن چوب به داخل دهانشان کشته شده بودند و برای تشریح به آمریکا می فرستادند . رفتارهای غیر انسانی در صنعت تهیه حیوان آزمایشگاهی متداول و احیانا روتین می‌باشد .

 

منبع دیگر تامین حیوانات این شرکت‌ها سگها و گربه هایی هستند که در پناهگاه ها بعلت کمبود جا و جمعیت زیاد اتانازی می‌شوند و چون پای پول در میان می‌آید این احتمال می رود که حیوانات را بدون دلیل موجه خودشان و برای ایجاد درآمد کشته و ‌به این شرکت‌ها بفروشند . کشتار حیوان حتی بخاطر کمبود جا خود کاری ضد اخلاقی می‌باشد . بعضی معامله کننده ها حیوان را به ‌عنوان نگهداری از پناهگاه گرفته و ‌به این شرکت‌ها می فروشند . ارتباطی بین دزدیده شدن حیوانات خانگی و فروش آن ها ‌به این شرکت‌ها وجود دارد .

 

منبع دیگر تهیه حیوان کشتارگاه ها می‌باشند . جنین خوکها متداول‌ترین حیوان برای تشریح در مدارس هستند . حیواناتی که برای کشتار پرورش داده می‌شوند در زمان نگهداری ، حمل و نقل و کشتار دچار رنج و استرس شدیدی می‌شوند .

 

منبع دیگر ، مراکز تهیه پوست هستند . در کاتالوگ این شرکت‌ها جسد روباه ، سمور و خرگوشهایی که پوست آن ها کنده شده ، دیده می شود . در ایرلند ‌سگ‌های نژاد Greyhound را که برای مسابقه پرورش می‌دهند ، اگر به استاندارد مطلوب نرسند برای آموزش می‌فرستند . یعنی حیوان را بخاطر سرگرمی تکثیر بیش از حد کرده و به نام اهداف آموزشی دور می­اندازند . مراکز آموزشی با خرید حیوان از این شرکت‌ها در حقیقت از سوی استفاده و آزار حیوان حمایت می‌کنند .

 

بند پنجم : غیر علمی بودن بسیاری از مطالعات آزمایشگاهی

 

شواهد زیادی ثابت می‌کنند که بسیاری از آزمایش های حیوانی غیر مؤثر و غیر واقعی هستند . با مطالعات روی خود انسان است که اطلاعات واقعی کسب می شود . مثلا ارتباط بین سیگار کشیدن و سرطان ریه در تمام تلاش‌های آزمایشگاهی به نتیجهای نرسید ، اما در انسان مشاهده شد . ارتباط بین مصرف الکل و سیروز کبدی که در انسان قطعی است در تلاش‌های مکرر برای ایجاد سیروز در در تمام پریماتها بجز بابون ها با شکست روبرو شد . البته اطلاعات راجع به بابونها هم متناقض است .

بسیاری از پیشرفت‌های علم پزشکی به دلیل اطلاعات نادرست منتج از مطالعات حیوانی با تأخیر مواجه شده است . در انسان از ورید خود بیمار برای جاگزینی شریانهای مسدود شده میتوان استفاده کرد ، در صورتی که در سگها با شکست مواجه میشده است . پیوند کلیه نیز در سگها پس زده میشده و به همین خاطر تا مدت‌ها در انسان به کار نمیرفته است . مردم نمیدانند و نمی پرسند که آیا برای پیشرفت علم این تحقیقات ضروری و یا حتی مفید هستند؟

 

در سال ۱۹۷۱ فعالیت جهانی مبارزه با سرطان آغاز شد . سال ۱۹۷۶ را سال نابودی و ریشه کنی سرطان تخمین زدند . علت آن تفاوت‌های زیاد بین انسان و حیوان از نظر ژنتیک ، سلولی ، مولکولی و ژنتیک می‌باشد . مدل حیوانی مدلی مناسب برای جستجوی درمان سرطان انسان نیست . در تحقیقاتی که برای درمان بیماری ایدز روی حیوانات انجام شده – بیش از ۵۰ واکسن برای پیشگیری و ۳۰ واکسن درمانی در پریماتها مؤثر بوده اما در انسان با شکست مواجه شده است .

 

روانپزشکها آزمایش‌های روانی زجر آور روی حیوانات را رد می‌کنند و قبول ندارند چرا که مشکلات روانی انسان بازتابی از مسایل فرهنگی ، اجتماعی و خانوادگی او بوده و در حیوان قابل بازسازی نیست . مثلا آزمایش محرومیت از مادر که شامل جدا کردن بچه میمون در بدو تولد از مادر و بزرگ کردن او در محیط کاملا ایزوله با ماکتی از جنس سیم و پارچه از مادر می‌باشد . ترس و وحشت و بیماری روانی متعاقب آن نشان دهنده اهمیت تماس با مادر است گرچه در بسیاری از مطالعات انسانی به همین نتیجه رسیده اند اما باز هم مطالعات محرومیت همچنان ادامه دارد .

 

تلاش۶۰ ساله دانشمندان برای مشاهده رفتارهای خود تخریبی ناشی از خوردن الکل در حیوانات با شکست مواجه شده است . در زمینه بیماری‌های ژنتیک ، چون این بیماری‌ها انعکاسی از ژن معیوب و سایر ژنها و محیط می‌باشد در نتیجه هیچکدام از مدل‌های حیوانی نمی‌توانند شرایط مشابه انسانی را تقلید کنند . ‌در مورد تست‌های سمیت ؛ تست_۵۰LD (مقدار دارو یا ماده شیمیایی یا محصول خانگی که در۵۰ درصد بیماران موجب مرگ و میر می شود) نیازمند ۶۰ الی ۱۰۰ حیوان است که در اثر تستها دچار عذاب شدیدی می‌شوند و بعلت مشکل بودن استنتاج نتایج به انسان‌ها ، غیر قابل اطمینان هستند .

 

تست‌های In vitro در این موارد اعتبار بیشتری دارند . در تست Draize که برای امتحان تحریک کنندگی مواد محرک روی چشم می‌باشد – از چشم خرگوشها بدون انجام بیحسی استفاده می‌کنند . در صورتی که پلک و قرنیه و تولید اشک در انسان و خرگوش بسیار متفاوت می‌باشد .

 

مطالعات حیوانی نه می‌توانند فرضیه‌ها را در موارد فیزیولوژی یا پاتولوژی انسان تأیید و نه می‌توانند رد کنند . تنها راه اثبات این فرضیه‌ها مطالعات بالینی روی انسان است . شرایط غیر طبیعی ایجاد شده در حیوان از نظر سبب شناسی و بالینی از حالت بیماری در انسان متفاوت است . درمان‌های مؤثر در حیوان برای انسان ناقص بوده و دارای اثرات سویی می‌باشد . محیط غیر طبیعی آزمایشگاه باعث استرس حیوان شده که بر تمام ارگان‌های بدن از طریق تغییر در ضربان قلب و فشار خون و میزان ترشح هورمونها و فعالیت‌های بدن تاثیر می‌گذارد . بسیاری از داروهایی که در مدل‌های حیوانی جواب مثبت می‌دهند در انسان تاثیر مثبت ندارند . از صد ها درمان ژنی در مدل‌های حیوانی تنها یک مدل در انسان کارایی داشته است . درمان جایگزین هورمون در زنان با عوارضی مانند بیماری قلبی وسرطان سینه و سکته همراه بوده که در مدل‌های حیوانی این اثرات نشان داده نشد .

 

واکنش‌های نامطلوب داروها در آمریکا پنجمین علت مرگ ومیر معرفی شده اند ( سالیانه بیش از ۱۰۰۰۰۰ مرگ ) . طبق گزارش FDA، نود و دو درصد تمام داروهایی که در حیوانات نتایج مطلوب داشتند ، در آزماشات بالینی روی انسان بعلت سمیت یا ناکارایی ، رد شدند . نیمی از ۸ در صدی که مجوز تولید گرفتن ، بعدا بعلت اثرات جانبی نامطلوب یا پیش‌بینی نشده از رده خارج شدند .