IT برای رشد کسب و کار بشمار می آید.
بودجه با استراتژیهای کسب و کار هدایت می شود.
فناوری اطلاعات جزی منفک ناپذیر از کسب و کار معرفی می شود.
فناوری اطلاعات در کسب و کار به عنوان سرمایه گذاری معرفی شده است.
مدیران فناوری اطلاعات به عنوان حل کننده مشکلات کسب و کار هستند.

IT برای کارایی و اثر بخشی به کار می رود.
بودجه با معیارهای بیرونی هدایت می شود.
فناوری اطلاعات بطور جدا از کسب و کار معرفی می شود.
فناوری اطلاعات به عنوان هزینه برای کنترل دیده می شود.
مدیران فناوری اطلاعات به عنوان کارشناسان متخصص هستند.

جدول ۲-۲- IT بعنوان ارائه کنند خدمات و بعنوان شریک استراتژیک ( ۲۰۰۳Gembergen,)
مدیریت IT بیشتر به ارائه کننده خدمات متمرکز است و حوزه فعالیت آن بیشتر به درون سازمان خلاصه می شود و به بیشتر به حال فکر میکند در حالیکه حاکمیت بیشتر بعنوان شریک استراتژیک مطرح می شود و حیطه کاری آن هم به درون سازمان و هم خارج از سازمان است و بیشتر به آینده فکر می کند .در شکل شماره (۲-۴) شما این موضوع رو به وضوح مشاهده میکنید .(غضنفری و همکاران ,۱۳۹۰), (Gembergen,2003 ; Etzler, 2007 ; Sohal et al , 2002)
جهت گیری کاری
 
مدیریت IT
حال
بیرونی
درونی
آینده
جهت گیری زمانی
شکل ۲-۴- ارتباط حاکمیت و مدیریت فناوری اطلاعات (Etzler, 2007;Gembergen,2003)
۲-۴-۹- شیوه های استقرار حاکمیت IT
پیاده سازی حاکمیت IT به غیر از مواردی که در فوق ذکرشد به عوامل دیگری از قبیل عوامل درونی و بیرونی نیز وابسته است وتاثیر می گیرد (Bowen et al , 2005) .از مهمترین عوامل درونی میتوان به ساختار سازمانی اشاره کرد (ساختارهای متمرکز و ساختارهای غیر متمرکز) و یا سایر ساختارها که در شیوه پیاده سازی حاکمیت IT موثر هستند. از مهمترین عوامل درونی دیگری که در این خصوص موثر است می توان به نوع نگرش مدیریت نیز نام برد. وجود کمیته های راهبری IT که در آن مدیران ارشد و مدیران اجرایی و مدیران فناوری اطلاعات عضو آن هستند و همواره در این کمیته ها فرآیند ها را تحت هدایت ، راهبری ، کنترل خود قرار می دهند. درواقع کار این کمیته ترجمه و تبدیل اهداف سازمان به برنامه های کاربردی می باشد.(Bowen et al, 2005) برای ایجاد یک شیوه مناسب در استقرار و پیاده سازی موفقیت آمیز حاکمیت IT بایستی به موارد ذیل توجه کنیم .
ساختار حاکمیت IT : مستلزم وجود یک وظیفه مسئولیتی برای ساخت تصمیم های IT می باشد که می توان به تشکیل یک کمیته راهبری ( کمیته فرمان) اشاره کرد. کار اصلی این کمیته همانطور که قبلا گفته شد ترجمه اهداف سازمان به برنامه های کاربردی می باشد.
حاکمیت IT بعنوان یک فرآیند :فرآیندهای حاکمیت IT شامل پیاده سازی تکنیک های مدیریت IT و برقراری استراتژیها و سیاستهای IT می باشد. همچنین در تعریف دیگر عنوان می شود ، فرآیند حاکمیت IT شامل مجموعه ای از فرآیندهاست برای مدیریت IT . برای مثال هماهنگی IT با اهداف کسب و کار ، تامین منابع پروژه های IT ، و نظارت بر عملکرد IT.
سنجش نتایج IT : برای موثر واقع شدن حاکمیت IT ، سازمانها می بایست عملکرد IT را از طریق یک سیستم اندازه گیری مناسب کنترل نماید.
۲-۴-۱۰- چارچوبهای اعمال حاکمیت فناوری اطلاعات
برای اینکه بتوان حاکمیت فناوری اطلاعات را در سازمان اعمال نمود ، نیاز به یک ابزار قدرتمند است که از طریق آن بتوان آن را پیاده سازی نمود. چارچوب های از قبیل COBIT1 ، ITIL2،COSO3 ،ISO/IEC4 ۲۷۰۰۲ ، ۵CMMI ، ۶PMBOK همه آنها از ۲۰ % تا ۱۰۰% پوششی دهی دارند که در این میان چارچوب کوبیت (COBIT ) از طرف خبرگان و محققان توصیه شده است .
۱- Control Objective for Information and related Technology
۲- Information Technology Infrastructure Library
۳- Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission
۴- International Organization for Standardisation (ISO)/International Electrotechnical Commission (IEC)

ME3

انطباق با نیازمندیهای خارجی

Ensure compliance with external requirements

ME4

ایجاد حاکمیت فناوری اطلاعات

Provide IT governance

جدول ۲-۶- فرآیند های مربوط به حوزه نظارت و ارزیابی چارچوب کوبیت
از فرآیندهای مربوط به این حوزه می توان به نتایج ذیل دست یافت:
آیا اندازه گیری عملکرد IT در شناسایی مشکلات قبل از اینکه دیر شود ، موثر بوده است؟
آیا مدیریت از موثر و کارآمد بودن کنترل های داخلی مطمئن هستند؟
محرمانگی و در دسترس بودن کنترل های مناسب در امنیت اطلاعات وجود دارد؟
۲-۵-۵- حاکمیت با کوبیت
کوبیت از حاکمیت فناوری اطلاعات با ارائه یک چارچوب پشتیبانی می کند و اطمینان می دهد که :
IT و کسب و کار سازمان همتراز هستند.
کسب و کار ، به حداکثر کردن منفعت کمک می کند.
منابع IT بطور مسئولانه استفاده می شود.
خطرات و ریسک های مربوط به IT بطور مناسب مدیریت می شود.
ارزیابی عملکرد برای حاکمیت فناوری اطلاعات بسیار ضروری است و این ضرورت توسط چارچوب کوبیت پوشش داده می شود و شامل نظارت و کنترل بر روی اهداف قابل اندازه گیری فرآیندهای IT می باشد ، این ارزیابی ها از طریق ۴ حوزه امکان پذیر است. ۴ حوزه مذکور کاملا به یکدیگر مرتبط هستند این ارتباطات را می توانید در شکل شماره (۲-۴) مشاهده کنید.
برنامه ریزی و سازماندهی (Plan and Organize) (PO)
اکتساب و پیاده سازی (Acquire and Implement)(AI)
ارائه و پشتیبانی (Deliver and Support) (DS)
پایش و ارزیابی (Monitor and Evaluate) (ME)
شکل ۲-۴- وابستگی های حوزه های ۴ گانه کوبیت با یکدیگر .( ISACA , 2012)
۲-۵-۶- تمرکز کوبیت بر کسب و کار
اصلی ترین خصوصیت کوبیت تمرکز بر کسب و کار است . چارچوب کوبیت نه فقط برای فراهم کنندگان سرویس IT ، کاربران و ممیزان ، بلکه بیشتر برای مدیران و صاحبان کسب و کار فراهم شده است. همانطور که در شکل (۲-۵) مشاهده میکنید ، کسب و کار برای تحقق اهداف خود نیازمند اطلاعات می باشد این اطلاعات از منابع IT و فرآیندهای IT تامین می شود . در واقع مدیریت و کنترل این اطلاعات قلب این چارچوب است که به کسب و کار اطمینان می دهد این اطلاعات ، پاسخگوی نیازهای کسب و کار است.
شکل ۲-۵- پایه اصلی کوبیت ( (ISACA , 2012
۲-۵-۷- کوبیت در چه جاهای پیاده سازی می شود
معمولا کوبیت در جاهایی پیاده سازی می شود که دارای یکی یا چند تا موارد ذیل وجود داشته باشد. ( (ISACA , 2012
نیاز به حاکمیت IT باشد .
ارائه خدمات بوسیله IT همسو با اهداف کسب و کار باشند.
فرآیند های IT استاندارد و اتوماتیک شده باشند.
نیاز به یک چارچوب برای همه فرآیند های IT باشد.

•  بازار اوراق مشارکت شرکتی و دولتی

تابلوی فرعی مکانی برای پذیرش و فعالیت شرکت‌های کوچک و درحال رشد است. شرکت‌های کوچکی که توانایی برآورده کردن شرایط پذیرش تابلوی اصلی را ندارند در این تابلو پذیرفته می‌شوند و به آن‌ها فرصت داده می‌شود با تامین مالی و رشد فعالیت‌ها به تابلوی اصلی ارتقاء یابند.
تابلوی غیر رسمی از سال ۱۳۸۵ ایجاد شده است. هدف این تابلو اعطای فرصت به شرکت‌هایی است که از شرایط پذیرش در تابلوی فرعی برخوردار نیستند و به همین دلیل در آستانه لغو پذیرش و اخراج از بورس قرار دارند. دوره فعالیت این تابلو که با مجوز شورای عالی بورس ایجاد شده است، موقتی است. (سازمان بورس اوراق بهادار ,۱۳۹۱؛ دوانی ,۱۳۸۲)
۲-۶-۳- شاخص های بورس
شاخص به معنای نمودار، نماینده ، نشان دهنده و نمایاننده می باشد. شاخص وسیله ای است برای اندازه گیری و مقایسه پدیده هایی است که دارای ماهیت و خاصیت مشخصی هستند. بنابراین بر مبنای شاخص میتوان تغییرات ایجاد شده در متغییرهای معینی را در طول یک دوره بررسی نمود. (دوانی ,۱۳۸۲)
شاخص اصلی بورس تهران که در کل سطح بین المللی شناخته شده است بنام TEPIX (Tehran Price Index) می باشد . سایر شاخص های از قبیل شاخص صنایع – شاخص شرکت – شاخص ۵۰ شرکت با بیشترین ارزش بازار – شاخص مالی نیز در مقایسات بازارهای سهام مورد استفاده قرار میگیرد.
در بازار سرمایه نسبت های نیز وجود دارد که بواسطه این نسبت ها نیز می توان بعنوان یک شاخص مورد استفاده قرار داد. بعنوان مثال نسبت P/E یک نسبت بسیار معروف در بازار سرمایه می باشد.
۲-۶-۴- شاخص P/E
نسبت قیمت بر درآمد که از تقسیم آخرین قیمت سهام بر آخرین درآمد برآورد شده هر سهم به دست می آید ، به عنوان یک شاخص معتبر در ردیف شاخصهای بورس تهران قرار گرفته است و تغییرات آن به صورت مستمر به بازار گزارش می شود. مبنای محاسبه P/E برای کل بورس تهران از تقسیم ارزش کل بازار بر جمع سود قبل از کسر مالیات برآوردی شرکتهای پذیرفته شده به دست می آید . (سازمان بورس اوراق بهادار ,۱۳۹۱؛ دوانی ,۱۳۸۲)
۲-۶-۵- سودآوری و نسبت های سودآوری شرکتها
نتیجه نهایی همه برنامه ها ، فعالیتها ، تصمیمات مالی و تولیدی در فعالیت سودآوری شرکت منعکس می شود.بیشتر داده های مورد نیاز برای ارزیابی عملیات اجرایی شرکت ، به طور مستقیم از صورتحساب سود و زیان فراهم می شود ، که خود این صورتحساب نیز خلاصه نتایج عملیات و فعالیتهای مالی و تولید شرکت است. به هر حال ، عملیات اجرایی می بایست با داراییهایی که نتایج عملیات را به وجود می آورند ، ارتباط داشته باشد. به علاوه نتایج عملایت ، باید بیانگر نحوه درک افرا بیرونی از عملیات اجرایی و درآمد موسسه باشد (اسماعیل پور ، ۱۳۸۳ ) .
از مقایسه صوتحساب سود وزیان چند دوره متوالی یک شرکت می توان به اطلاعات مفیدی در خصوص کارایی عملکرد مدیریت و وضع مالی شرکت دست یافت . اما اکثر اشخاصی که در امور شرکت از لحاظ سرمایه گذاری ، اعطای اعتبار یا بازده فعالیت آن ذی نفع هستند ، بیشتر به میزان سود و سودآوری آن شرکت توجه دارند (اسماعیل پور ، ۱۳۸۳ ) .
۲-۶-۵-۱- سودآوری چیست؟
سود یکی از اقلام مهم و اصلی صورتهای مالی است که در نوشته های مختلف کاربردهای متفاوتی دارد. معمولا سود به عنوان مبنایی برای محاسبه مالیات ، عاملی برای تدوین سیاست پرداخت سود تقسیمی ، راهنمایی برای سرمایه گذاران و تصمیم گیری و عاملی برای پیش بینی به تصور در می آید. یکی از کاربردهای اصلی سود ، استفاده از آن به عنوان ابزاری برای مقایسه عملکرد شرکتها با یکدیگر می باشد .
سودآوری به توانایی شرکت در بدست آوردن درآمد و سود اشاره می کند. درآمد یا سود خالص ، تنها معیار اندازه گیری سودآوری می باشد. سرمایه گذاران و اعتبار دهندگان ، علاقه زیادی به ارزیابی سودآوری جاری و آتی یک شرکت دارند. شرکتها برای جذب سرمایه مورد نیاز خود، مجبورند سود کافی برای تامین بازده مناسب جهت سرمایه گذاری و اعتبار دهندگان بدست آورند. در صورتی که شرکتها سود کافی تحصیل نکنند ، آنها به جذب سرمایه مورد نیاز جهت اجرای انواع پروژه ها از طریق سهامداران یا اعتبار دهندگان نخواهند بود. دوام و بقاء یک شرکت در بلند مدت ، به توانایی آن در کسب درآمد کافی برای انجام کلیه تعهدات و تامین بازده مناسب برای سهامدان اصلی ، بستگی دارد(اسماعیل پور ، ۱۳۸۳ ).
۲-۶-۵-۲- نسبتهای سودآوری
برای سنجش کفایت سود شرکت از نسبتهای سودآوری استفاده می شود. نستبهای سودآوری در ارزیابی فعالیتهای عملیات اجرایی شرکتها، مورد استفاده قرار می گیرند. نسبتهای سودآوری ، میزان موفقیت شرکت را در تحصیل سود و بازده خالص نسبت به درآمد و فروش یا نسبت به سرمایه گذاری می سنجند . نسبتهای سودآوری ، عملکرد کلی شرکت و کارایی مدیریت را در تحصیل سود مناسب ،مورد سنجش قرار می دهند. از مهمترین نسبتهای سود آوری می توان به نسبت سود ناخالص به فروش و نسبت سود عملیاتی به فروش و نسبت سود خالص به فروش برای ارزیابی سودآور بودن شرکتها استفاده می شود. این نسبتها به شکل ذیل محاسبه می شوند.(اسماعیل پور ، ۱۳۸۳)
= نسبت سود ناخالص
= نسبت سود عملیاتی به فروش
= نسبت سود خالص
۲-۶-۵-۳- سود سهام
سود خالص شرکت سهامی که بین سهامداران به نسبت سهام تقسیم می شود ، مبلغی است که از محل سود خالص شرکت به سهامدارن پرداخت می شود. مبلغ سودی که برای توزیع بین

g>
محدوده ای که تحقیق از زوایای موضوعی ، مکانی ، زمانی مشخص که به شرح ذیل می باشد.
۳-۳-۱- قلمرو موضوعی تحقیق
مطالعه وضعیت حاکمیت فناوری اطلاعات و نقش آن در سودآور بودن شرکتهای بورس موضوع تحقیقی می باشد که با اندازه گیری وضعیت بلوغ حاکمیت فناوری اطلاعات در شرکتهای بورسی و همچنین استخراج وضعیت سوددهی شرکتهای بورسی از صورت های مالی ، مورد آزمون قرار می گیرد.این تحقیق همچنین میزان استقلال واحد IT و همچنین تعداد پرسنل با تحصیلات دانشگاهی را با بلوغ حاکمیت فناوری اطلاعات مورد آزمون قرار خواهد داد.
۳-۳-۲- قلمرو زمانی
دوره زمانی این تحقیق مربوط به سال ۱۳۹۱ می باشد.
۳-۳-۳ قلمرو مکانی
شناخت از مکانی که پژوهش در آن صورت می گیرد در قضاوت خواننده نسبت به دستاوردهای تحقیق تاثیر بسزایی دارد. با ایجاد شناخت در خواننده نسبت به مکانی که تحقیق در آن صورت می گیرد ، این شرایط فراهم می شود تا او بتواند روش های انجام کار، آزمودنی ها ، نتایج و تعمیم ها را در بستر خود مورد توجه قرار دهد واز این طریق آگاهی بیشتری نسبت به تحقیق پیداکند (خاکی ، ۱۳۸۶) . قلمروی مکانی این پژوهش شرکتهای پذیرفته شده در سازمان بورس و اوراق بهادار تهران در بر میگیرد.که عمدتا دفاتر مرکزی این شرکتها در تهران واقع شده است.
۳-۴- جامعه آماری مورد مطالعه
جامعه آماری عبارت است از مجموعه اشیاء یا نمودهایی که یک یا چند صفت مشترک داشته باشند یکجا در نظر گرفته می شوند و آن را با نماد N نشان می دهند. به عبارت دیگر ، جامعه مجموعه اعضای حقیقی یا فرضی است که نتایج پژوهشی به آن انتقال داده می شود. مقصد تمامی آزمون فرضیه ها بر اساس آماره ها و ویژگیهای نمونه آماری ، جامعه آماری است که در هر تحقیق قصد داریم تا نتایج را از نمونه به جامعه آماری تعمیم دهیم.
جامعه آماری این پژوهش شرکتهای پذیرفته شده در تالار اصلی و تالار فرعی بازار اولیه بورس هستند که تعداد کل این جامعه ۱۰۸ شرکت شامل می شود . این جامعه به دو دلیل عمده اتنخاب گردید . اول آنکه اطلاعات شرکتهای که در تالار اصلی و فرعی بورس هستند ، بصورت شفاف از طرف بورس اوراق بهادار پذیرفته شده اند وبه راحتی در دسترس می باشند و دلیل دوم اینکه این شرکتها از لحاظ اندازه و تولید و ارزش کل بازار در سطحی می باشند که فناوری اطلاعات در آنها از جایگاه نسبتا خوبی برخوردار می باشد. و از این تعداد بانکها و موسسات سرمایه گذاری و واسطه گرهای مالی و همچنین بیمه ها ، و سایر شرکتها و موسساتی که به نحوی در تولید دخیل نیستند حذف گردید ، همچنین دلیل دیگر که این شرکتها از چرخه مطالعه خارج شد این است که این موسسات ، گستره بکارگیری تکنولوژی اطلاعات در آنها بسیار متفاوت با سایر شرکتهای بورسی می باشند.با توضیحات ارائه شده ، در نهایت ۷۱ شرکت کل جامعه آماری را تشکیل داد که با استفاده از فرمول کوکران با ضریب اطمینان ۹۵% و سطح خطای ۰٫۱ % تعداد جامعه مورد مطالعه مشخص شد و این جامعه ۴۱ شرکت را شامل گردید.

۴۱

۱۰۰

جدول شماره ۳-۲- جامعه آماری پژوهش
۳-۵- منابع گردآوری داده ها
به منظور گردآوری داده های مورد نیاز تحقیق ، منابع و روش های مختلفی وجود دارندکه در یک نگاه کلی می توان آنها را به دو دسته منابع اولیه و منابع ثانویه تقسیم کرد.
منابع ثانویه :
برای شناخت مبانی نظری تحقیق و دستیابی به اطلاعات حاصل از تلاشهای تحقیقی در گذشته روش های کتابخانه ای مورد نظر است . این روش جهت جمع آوری اطلاعات موجود برای پی ریزی مبانی کلی تحقیق همچون تعریف مفاهیم کلیدی و عملیاتی ،بیان کاربردها و تشریح اهمیت و نیز شناخت مبانی نظری مورد استفاده واقع می شود.
منابع اولیه :
پس از جمع آوری داده ها موجود از منابع ثانویه ، نیاز به داده های تکمیلی وجود دارد که محقق باید با استفاده از ابزارهای جمع آوری داده ها مانند پرسشنامه و مصاحبه حضوری و رویئت اسناد و مدارک ، از این طریق داده ها را از منابع اولیه بدست آورد . زیرا از منابع ثانویه قابل حصول نیستند. (خاکی ، ۱۳۸۶)
۳-۶- نحوه محاسبه سطح بلوغ
نحوه محاسبه یا سطح اندازه بلوغ حاکمیت فناوری اطلاعات عددی بین ۰ تا ۵ می باشد که عدد ۰ در پایین ترین سطح بلوغ و عدد ۵ در حالت بالاترین سطح بلوغ معرفی شده است ( جدول شماره ۲-۷ ) .
همانطور که در شکل مذکور مشاهده میکنید ، هر یک از ۳۴ فرآیند ذکر شده می تواند دارای یکی از ۶ وضعیتی باشد که در جدول فوق نشان داده شده است. و میانگین کل رتبه های ۳۴ فرآیند رتبه نهایی سطح بلوغ سازمان را نشان می دهد . همچنین می توان برای هر یک از ۴ حوزه نیز سطح بلوغ را اندازه گیری نماید و سطوح بلوغ آنها را نیز با یکدیگر مقایسه نمایید.
(Pederiva, 2003 ;ISACA , 2012 ;Debreceny et al, 2009; Paul,2007)
ولی بطور کلی ، اندازه گیری همان ۳۴ فرآیندبرای ارزیابی از سطح بلوغ حاکمیت IT توصیه می شود ، و این ارزیابی از طریق تکمیل پرسشنامه ی استانداردی که موسسهITGI1 منتشر ساخته برای هر یک از ۳۴ فرآیند صورت می گیرد . مطابق با فرمول ذیل و از طریق میانگین ساده نمره بلوغ نهایی محاسبه می شود.
SUM
ITGM =
۱-IT Governance Inistitute
در اینجا PO و AI و DS و ME حوزه های مورد توجه کوبیت می باشد که هریک از تعدادی فرآیند تشکیل شده است و ITGM1 نیز اندازه سطح بلوغ حاکمیت فناوری اطلاعات می باشد. همانطور که اشاره شد بهترین روش برای جمع آوری داده ها ، استفاده از روش های توزیع پرسشنامه ای است .
این پرسشنامه بصورت استاندارد در سایت ۲ISACA موجود است و مرجع اصلی طراحی پرسشنامه می باشد ، برای بالابردن دقت مطالعه ، بهتر است این پرسشنامه ، بین چند مدیر ارشد ( مدیر عامل – بالاترین مدیر اجرایی – مدیر ارشد بازرگانی – مدیر ارشد مالی – مدیر ارشد IT – مدیر تحقیق و توسعه – مدیر پروژه ) توزیع گردد و مطابق با دستورالعملی که در کوبیت ۴٫۱ به صراحت و بصورت مشخص اشاره شده ، پاسخ به هر فرآیند در حیطه وظیفه کدام مدیر و یا مسئول سازمان می باشد .
برای ایجاد یک درک بهتر به مظور پاسخ صحیح به وضعیت آن فرآیند ، ۶ ارزیابی معرفی شده است که شامل موارد ذیل است. (Pederiva, 2003 ;ISACA , 2012 ;Debreceny et al, 2009; Paul,2007)
سطح آگاهی از فرآیند در سازمان ( آیا آگاهی از این فرآیند در سازمان وجود دارد؟)
استفاده از ابزار برای اتوماسیون ( آیا ابزاری های برای اتوماتیک کردن و یا الکترونیکی کردن این فرآیند در سازمان وجود دارد؟)
وجود مهارت برای اجرای فرآیند ( آیا مهارتهای لازم برای به اجرا درآوردن این فرآیند در سازمان موجود است؟)
تدوین برنامه و سیاست برای اجرای فرآیند ( برای این فرآیند روش اجرایی مدونی وجود دارد؟)
وجود افراد پاسخگو و مسئول .( آیا برای این فرآیند مسئول و صاحب معرفی شده است؟)
تعیین اهداف و ارزیابی عملکرد (آیا این فرآیند بطور مرتب مودر ارزیابی قرار میگیرد؟)
۱-IT Goavernance Maturity
۲- formerly the Information Systems Audit and Control Association
آنگاه برای هر یک از ۶ ارزیابی ، رتبه اختصاص می دهیم . و از طریق فرمول های ذیل محاسبات مربوط به سطح بلوغ را اندازه گیری می کنیم.یعنی اینکه بطور مستقیم به فرآیند نمره از ۰ تا ۵ اختصاص نمی دهیم ، بلکه به هر یک از ارزیابی های هر فرآیند یک نمره ۰ تا ۵ می دهیم و در پایان میانگین نمرات این ۶ ارزیابی ، امتیاز بلوغ آن فرآیند می شود. این پرسشنامه را می توانید در پیوست این پایان نامه مشاهده کنید. (Pederiva, 2003 ;ISACA , 2012 ;Debreceny et al, 2009; Paul,2007)