قابلیت کاهش دادن اختلاف درآمدها

با ثبات‏سازی‏های اجتماعی-فرهنگی

نباید تأثیرات زیان‏آور بر شرایط اجتماعی- فرهنگی داشته باشد

مالکیت محلی

قابلیت تسهیل مالکیت ملی

۲-۱-۲۵ انتخاب تکنولوژی
انتخاب تکنولوژی مناسب خواه پیچیده و خواه ساده منوط به نیاز اجتماعی آن تکنولوژی و شرایط مناسب اقتصادی وقت دارد و لزوماً پیشرفته بودن دلیلی بر مناسب بودن آن نیست. با توجه به شرایط موجود جامعه انتخاب تکنولوژی کارگربر بودن توصیه شده، ولی به منظور حفظ رشد آتی صنایع تکنولوژی‏های سرمایه‏بر در صنایع خاص ضروری است (مجموعه مقالات اولین سمینار انتقال تکنولوژی).
پیش از این فرض بر این اساس بوده است که تکنولوژی‏های کشورهای صنعتی برای توسعه کشورهای در حال توسعه مناسب است.
این گونه تکنولوژی‏ها نوعاً سرمایه‏بر (کاراندوز) در مقیاس بزرگ و کاملاً متمرکز است. برای هدایت اینها به صورت کارآمد به ساخت حمایتی پیچیده بازار، مواد خام، تولیدات، قطعه‏های یدکی، نظام‏های ارتباطی ارزان و کارآمد نیاز هست. این تکنولوژی‏ها سرمایه‏بر و کاراندوز می‏باشند، نمی‏توانند پابه‏پای عرضه در حال افزایش کار، شغل کافی ایجاد کنند.
از این گذشته، نوع کالاهایی که تولید می‏کنند، عموماً از نوعی نیست که نیازهای مردم تهیدست را برآورده سازد. بنابراین جوهر استدلال برای تکنولوژی‏های مناسب این است که تکنولوژی‏های سرمایه‏بر، متمرکز، پیچیده و گرانبهای کشورهای غنی عموماً برای کشورهای فقیر و به ویژه جوامع روستایی آنها نامناسب است. معیارهای زیر حداقل معیارهای اساسی است که در هر گونه انتخاب تکنولوژی چه وارداتی و چه در محل ایجاد شود، باید دخیل باشد:
۱-تکنولوژی مناسب باید با شرایط محلی، فرهنگی و اقتصادی جامعه سازش‏پذیر باشد.
۲-ابزارها و فرآیندها باید تحت کنترل عملیات مردم باشد.
۳-تکنولوژی مناسب باید از منابع موجود و محلی استفاده کند.
۴-اگر منابع وارداتی و تکنولوژی به کار رود، جامعه باید بعضی نظارت‏ها را ممکن سازد.
۵-تکنولوژی مناسب باید تا آنجا که ممکن است از منابع انرژی محلی استفاده کند.
۶-از لحاظ بوم‏شناختی و محیط زیست باید مناسب باشد.
۷-ویرانگری‏های فرهنگی را به حداقل برساند.
۸- برای آن که جامعه خود را گرفتار نظام ناکارآمد و نامناسب نکند، باید انعطاف‏پذیر باشد.
۹- برای حصول اطمینان از ارتباط تحقیق با رفاه حال مردم محل یعنی به حداکثر رساندن فعالیت محلی و مشارکت ساکنان محلی بر توسعه تکنولوژیک، تحقیق و اجرای سیاست تحقیق با توجه به تکنولوژی مناسب باید همیشه و در محل قابل اجرا باشد.
گام‏های زیر را برای هر گونه انتخاب تکنولوژی باید برداشت:
تعیین دامنه و هدف‏ها
شناسایی تکنولوژی به تفصیل
تحلیل و ارزشیابی تأثیرهای ممکن
شناسایی روابط متقابل تأثیرها
یافته‏ها و گزینه‏ها
عوامل مؤثر بر انتخاب تکنولوژی به شرح زیر می‏باشد:
جمعیت
سرمایه
تولید ملی
نیازهای تکنولوژی
محیط زیست

برزیل

۳۸۹/۰

بنگلادش

۰۹۷/۰

ایران

۲۲۵/۰

مقادیر برای کشورهای مختلف
توانایی‏های تکنولوژی
این توانایی‏ها در چهار طبقه توانایی کاربرد، توانایی تأمین، توانایی نوآوری و توانایی پشتیبانی تقسیم شده‏اند. برای هر کدام از توانایی‏های یاد شده، پرسشنامه طراحی و توسط واحدهای صنعتی مورد مطالعه و تکمیل شده است.
از جمله ویژگی‏های این روش می‏توان به موارد زیر اشاره کرد:
الف) در این روش تکنولوژی به اجزاء تقسیم‏بندی شده و هر جزء مورد ارزیابی قرار می‏گیرد.
ب) در این روش تکنولوژی افزوده محاسبه می‏گردد و در نهایت ارزش افزوده کلاسیک تعدیل می‏شود.
ج) فضای تکنولوژی در این روش از اهمیت ویژه‏ای برخوردار است و برای شاخص کمی تعریف و محاسبه می‏شود.
د) در این روش موقعیت تکنولوژی در سطح بین‏المللی مورد ارزیابی قرار می‏گیرد.
ه) این روش از نظر کلی نسبت به سایر روش‏ها کامل‏تر بوده و ابعاد گسترده‏ای را شامل می‏شود.
و) این روش قدری پیچیده است.
ز) نظرات کارشناسی در این روش نقش مهمی دارد (فقهی فرهمند، ۱۳۸۳؛ بهال[۳۳]، ۱۹۸۷).
۲-۱-۳۳-۴ روش زلنی
در کتاب مدیریت تکنولوژی برتر که به وسیله م. زلنی در سال ۱۹۸۶ تألیف شده است، نیز اجزاء تکنولوژی مطابق موارد زیر تعریف شده‏اند:
۱) سخت‏افزار: اجزاء تشکیل دهنده فیزیکی و منطقی برای حصول اهداف؛
۲) مغزافزار: مقصود (هدف)، کاربرد و توجیه ایجاد سخت‏افزار و نرم‏افزار؛
۳) نرم‏افزار: مجموعه‏ای از اصول و قواعد، خطوط راهنما و الگوریتم لازم برای استفاده از سخت‏افزار؛
۴) سازمان‏افزار: مجموعه‏ای از ساختار سازمانی، اداری و فرهنگی؛
عوامل تعیین‏‏کننده موقعیت تکنولوژی در متدلوژی زلنی شامل فاکتورهای زیر می‏باشد:
تعیین موقعیت تکنولوژی و تشخیص فاصله تکنولوژیکی، بررسی وضع موجود در مقایسه با وضع مطلوب و همچنین وضعیت جهانی میسر می‏گردد (کوئین، ۱۹۸۷).
۲-۱-۳۳-۵ روش خبرگان آمریکا
گروهی از خبرگان آمریکا نگرش دیگری را برای تمایل اجزاء و عوامل تکنولوژی و تحلیل مورد نظر ارائه نموده‏اند. اجزاء تکنولوژی از دید این گروه عبارتند از:
دانش
مهندسی
مدیریت و سازمان
در این سه حوزه می‏توان مهندسی و دانش را در کنار هم قرار داد و از حوزه مدیریت و سازمان تفکیک کرد.اگر چه به نظر می‏رسد این چهارچوب نیز از ویژگی‏ها و پیچیدگی‏های کمتری نسبت به بقیه مدل‏ها برخوردار باشد، اما همین مسأله محدودیت‏هایی را در برخورد با تکنولوژی برتر به وجود آورده است.به عنوان نمونه‏هایی از عواملی که در هر یکی از دو شاخه مطرح هستند، می‏توان به موارد ذکر شده در جدول اشاره کرد (کوئین، ۱۹۸۷).

گاز طبیعی

خارک

گاز طبیعی ترش

رازی

گاز طبیعی ترش

بوعلی سینا

میعانات گازی

فن‏آوران

گاز طبیعی

خوزستان

کلر، سود، استن، فنل، گاز طبیعی

گلپایگان

منومر استایرن، اکریلونیتریل، بوتادین

۲-۲-۷ استراتژی صنعت پتروشیمی در ایران
برتری‏های نسبی ایران به ویژه وجود منابع عظیم هیدروکربنی و امکان در اختیار داشتن خوراک با قیمت‏های رقابتی زمینه لازم را برای ایجاد واحدهای پتروشیمی در کشور فراهم کرده است. بر همین اساس برنامه استراتژیک شرکت ملی صنایع پتروشیمی با هدف توسعه صادرات غیر نفتی در سال۱۳۷۵ تدوین شد که بر اساس آن نظرات ۳۰۰ طرح در پنج مرحله تا سال ۱۴۰۰ شمسی به اجرا در خواهد آمد. مرحله اول این برنامه به عنوان برنامه دوم صنایع پتروشیمی در سال ۱۳۷۶ مورد بازنگری قرار گرفت. این بازنگری با هدف تسریع در اجرای طرح‏ها و بررسی‏های فنی اقتصادی همه جانبه صورت نپذیرفت. در نتیجه، برنامه چهار ساله توسعه مشتمل بر ۱۰ طرح پیشنهاد و به مرحله اجرا گذاشته شد.
این برنامه‏ها همگام با برنامه‏های اول، دوم و سوم کشور است. به عنوان مثال، جریان اجرای برنامه‏های اول و دوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور ظرفیت تولید در صنایع پتروشیمی ایران بیش از ۲ برابر رشد و به رقمی نزدیک ۱۵ میلیون تن در سال رسید. در عین حال این برنامه‏ها سهم صنایع پتروشیمی در تولید ناخالص ملی و صادرات غیر نفتی کشور را به طرز چشمگیری افزایش داد و به ترتیب حدود ۱۷۵ درصد و ۱۹ درصد رساند.
در برنامه سوم توسعه نیز با تأکید بر محور رشد اقتصادی، خصوصی‏سازی و اصلاح ساختارهای اداری و قانونی، دستیابی به ارقام بالا برای صنعت پتروشیمی پیش‏بینی شده و همراه آن تسهیلات قانونی قابل توجهی نیز برای جلب نظر سرمایه‏گذاران داخلی و خارجی در ورود به این صنعت در نظر گرفته شده است. بدین ترتیب که در این برنامه مجوز لازم برای سرمایه‏گذاری مشترک به منظور احداث واحدهای پتروشیمی اعطا شده و وزارت نفت نیز مکلف به تأمین خوارک و صدور مجوز صادرات این محصولات در برنامه سوم پتروشیمی به لحاظ برخورداری از مزیت نسبی و رقابتی، به عنوان یکی از ارکان توسعه صنعتی کشور مورد تأکید فراوان است؛ به طوری که مقرر شده، حجم تولید محصول در این صنعت با سرمایه‏گذاری نزدیک به ۳۰ میلیارد دلار و به رقم ۱۲۶ میلیون تن برسد (رستمی نمین، ۱۳۸۶).
به طور کلی می‏توان گفت که شرکت ملی صنایع پتروشیمی در حال حاضر با ۹ شرکت تولیدی، ۱۶ شرکت مجری و ۲۴ شرکت بازرگانی، بازرگانی مهندسی، خدماتی، آموزشی و تحقیقاتی در تلاش برای دستیابی به اهداف زیر می‏باشد:
استفاده حداکثر از ظرفیت‏ها، توان شرکت‏های پیمانکار داخلی و مهندسان و مشاوران ایرانی
خصوصی‏سازی در قالب دستیابی به چهار شعار: رقابت با افزایش کیفیت، رعایت استانداردها، دریافت گواهینامه‏های بین‏المللی و حضور در بورس‏های بین‏المللی
تأمین کامل مواد اولیه مورد نیاز صنایع پایین دستی
دستیابی به سهم بیشتر از بازارهای جهانی
حفاظت از محیط زیست و ترویج آن در مجتمع‏ها و صنایع پایین دستی

لاهتین ماکی ( ۲۰۰۱)

ساخت توانایی های یادگیری، تنظیم جمعی مأموریت و استراتژی، خلق آینده به طور جمعی

نیفه ( ۲۰۰۱)

چشم انداز مشترک، فرهنگ سازمانی، کار و یادگیری تیمی، اشتراک دانش، تفکر سیستمی، رهبری مشارکتی، توسعه شایستگی های کارکنان

فیگوردو (۲۰۰۲)

اکتساب دانش از بیرون از سازمان، اکتساب دانش از درون سازمان، عمومی کردن دانش و به رمز درآوردن آن، تدوین دانش

گومژ و دیگران (۲۰۰۵)

تعهد مدیریت، دید سیستمی، فضای باز و آزمایشگری، انتقال و یکپارچه سازی دانش

برد ( ۲۰۰۶ )

هویت ها و تفکرها و ایده های مشترک داشتن ، کار گروهی و یادگیری گروهی، سهیم شدن در اطلاعات و افکار نظام مند، رهبری داشتن، مهارت های کارکنان و رقابت

الگرا و چیوا ( ۲۰۰۸ )

جو آزمایشگری، ریسک پذیری، تعامل با محیط خارجی، گفتگو و محاوره، تصمیم سازی مشترک

زارعی متین و دیگران (۱۳۸۲ )

خلاقیت کارکنان، تفکر سیستمی، رهبری تحول آفرین، کاربرد علم و تجربه، پاداش انگیزش، کار گروهی، فرهنگ سازمانی، پذیرش پیشنهادها، آرمان مشترک، اغتنام فرصت های محیطی، مشتری محوری، همگامی، تحولات زمان، اطلاع رسانی، ارزیابی عملکرد

با توجه به جدول ۲-۱- ، مؤلفه هایی که از فراوانی بیشتری در پژوهش ها برخوردار بودند یعنی افراد بیشتری بر این مؤلفه ها تأکید داشته اند به عنوان مؤلفه های یادگیری سازمانی در این پژوهش در نظر گرفته شدند که عبارتند از :
کسب اطلاعات : اشاره به جمع آوری اطلاعات مربوط از منابع درونی و بیرونی دارد.
تعبیر و تفسیر اطلاعات : در این مرحله کارکنان سازمان، اطلاعات را معنی دار می کنند و متناسب با زمینه کاری و پیشینه خود ممکن است از اطلاعات مشابه برداشت های متعددی را ارائه نمایند.
به کارگیری اطلاعات : به معنی استفاده عملی از اطلاعات و بررسی نتایج رفتاری آن و تولید دانش جدید و افزودن آن به سیستم های فعلی دانش در سازمان است .
حافظه سازمانی: این عنصر باعث می شود که سازمان ها به سرعت خود را با تقاضای متضاد محیطی تطبیق دهند(بتّ[۴]،۲۰۰۲، ۳۰۹- ۲۹۷)
یادگیری تیمی: فرایندی است که طی آن ظرفیت اعضای گروه توسعه داده شده و به گونه ای همسو شود که نتایج حاصله آن چیزی باشد که همگان واقعاً طالب آن بوده اند(سنگه[۵]،۱۹۹۰، ۲۱۷).
مهارت فردی: کارکنان پرورش یافته توان تبدیل دانش به محصولات، کالا و خدمات را دارند و برای سازمان سودآوری تولید می کنند. برای مدیریت مناسب منابع انسانی بایستی سطح دانش، اطلاعات، مهارت ها و قابلیت های کارکنان را ارتقا دادو در آنان شایستگی ایجاد کرد(نیفه[۶]،۲۰۰۱، ۳۱۹).
آرمان مشترک: آرمان یا چشم انداز مشترک به معنی ایجاد تعهد عمومی از طریق خلق تصاویر مشترک از آینده مطلوب و اصول و اقدامات راهنما برای رسیدن به آن است(سنگه،۱۹۹۹، ۱۴۴).

یادگیری سازمانی

۹۱/۰

درگیر شدن در کار

۹۰/۰

سازگاری

۸۷/۰

انطباق پذیری

۸۹/۰

رسالت

۸۸/۰

که اولا: آلفای همه آنهابالاتراز۸۵/۰وثانیا:میانگین آلفاهای محاسبه شده برای این متغیرها۸۹/. است. لازم به ذکر است چنانچه ضریب آلفای کرونباخ بیش از ۷/۰ محاسبه گردد، پایایی پرسشنامه مطلوب ارزیابی می شود)همان،۱۷۹).
۳-۹- روشهای آماری
در این پژوهش برای استخراج اطلاعات و تجزیه و تحلیل آنها از برنامه SPSS استفاده شده است. دربخش آمارهای توصیفی، آمارهایی که از پرسشنامه به دست آمده اند توسط نرم افزار SPSS تفکیک و با جزئیات کامل درجداولی که عنوان هرکدام بالای شان نوشته شده نشان داده شده اند. در واقع در این قسمت، فقط داده های حاصل ازپرسشنامه دسته بندی وبا زبان آماری به صورت جداول و نمودارهاسازمان یافته اند. دراین قسمت هیچ تحلیلی ازداده هاارائه نمی شود و داده ها فقط گزارش می شوند و دقیقا به همین خاطر به این قسمت آمارهای توصیفی می گویند.
آزمونهای آماری به تناسب سطح سنجش متغیرها، بر اساس فرضیههای پژوهش انتخاب شدهاند. ازروش ضریب همبستگی گاما برای دریافت شدت ارتباط استفاده می شود. سپس ازآزمون معنی داری استفاده می شود. دراین راستا ازنرم افزارSPSS استفاده خواهدشد.
دلیل استفاده از ضریب همبستگی گاما در این پژوهش:
چون به دنبال محاسبه شدت همبستگی بین هریک از ابعاد فرهنگ سازمانی با یادگیری سازمانی هستیم بایستی از یک ضریب همبستگی استفاده شود. ضرایب همبستگی گوناگونی مانند لاندا،گاما، پیرسون و… درآمار وجود داردکه هریک کاربردخاص خودرادارد. لاندا برای داده های اسمی – ترتیبی،گاما برای داده های ترتیبی-ترتیبی، پیرسون برای داده های فاصله ای و…به کارمی رود(دواس،۱۳۸۴، ۲۱۹). ازآنجاییکه داده های این پژوهش درسطح ترتیبی-ترتیبی است(هم تمام گزینه های سوالات فرهنگ سازمانی و هم یادگیری سازمانی ازکاملا مخالفم تاکاملا موافقم تنظیم شده اندکه گرینه هایی ترتیبی اند) ازضریب گاما که بهترین آماره برای آزمون شدت همبستگی داده های ترتیبی- ترتیبی است(همان،۲۲۰) استفاده می شود.
فصل چهارم
تجزیه وتحلیل اطلاعات
۴-۱-مقدمه
مفاهیم و ابزارهای آماری به صورت صریح یا ضمنی بخشی از فرایند اکثر پژوهشات را شامل می‌شوند. نقش این مفاهیم و ابزارها را می‌توان هنگام تصمیم‌گیری در مورد گزینش آزمودنی‌ها، جایگزینی آنها در گروه‌های مختلف، توصیف داده‌های جمع‌آوری‌شده و تعمیم یافته‌های حاصل از مطالعه، مشاهده کرد. بنابراین در پژوهشات پیمایشی، روش‌های آماری چندین نقش ایفا می‌کنند که با هم ارتباط دارند.
۴-۲-آمارهای توصیفی
در یک پژوهش جهت بررسی و توصیف ویژگیهای عمومی پاسخ دهندگان از روش های موجود در آمار توصیفی مانند جداول توزیع فراوانی، در صد فراوانی، درصد فراوانی تجمعی و میانگین استفاده میگردد. بنابراین هدف آمار توصیفی محاسبه پارامترهای جامعه با استفاده از سرشماری تمامی عناصر جامعه است.
در این قسمت از تحقیق، آمارهای توصیفی که از پرسشنامه به دست آمده اند توسط نرم افزارSPSS تفکیک و با جزئیات کامل در جداولی که عنوان هرکدام بالای شان نوشته شده نشان داده شده اند.
ترتیب جداول براساس ترتیب ابعاد متغیرها در نظریات پشتیبان مورد استفاده درچارچوب نظری می باشد. ابتدا ابعاد متغیر مستقل(فرهنگ سازمانی) براساس ترتیبی که در نظریه دنیسون آمده یعنی۱- درگیرشدن درکار-۲ سازگاری-۳ انطباق پذیری -۴ ماموریت یا رسالت و سپس ابعاد متغیر وابسته(یادگیری سازمانی) براساس ترتیبی که در نظریه سنگه آمده یعنی:۱- قابلیت شخصی۲- تفکر سیستمی۳- یادگیری جمعی۴- آرمان مشترک۵- مدل ذهنی، مرتب شده اند.
جدول ۴-۱تا۴-۴، توزیع فراوانی نظر پاسخگویان نسبت به فرهنگ سازمانی را نشان می‌دهد. این متغیردرسوالات ۲۵تا۴۸پرسشنامه با ابعادی که به صورت تفکیک یافته درجداول زیرآمده است، موردسنجش قرارگرفته است.