۲۰۰۳

 

 

۸۰

 

 

رابطه ی بین سرمایه فکری (با استفاده از مدل ضریب ارزش افزوده فکری) و عملکرد مالی شرکت های تایوانی

 

 

سرمایه فکری با سودآوری و ارزش بازار شرکت همبستگی مثبت، ولی با بهره وری(نسبت گردش دارایی ها) همبستگی منفی دارد.

 

 

 

 

چن و همکاران

 

 

۲۰۰۵

 

 

۱۹۹۲
تا ۲۰۰۲

 

 

۱۳۶

 

 

بررسی ارتباط بین سرمایه فکری با ارزش بازار و عملکرد مالی شرکتهای پذیرفته شده در بورس سهام تایوان

 

 

سرمایه فکری دارای رابطه مثبت و معنی داری با ارزش بازار و عملکرد مالی شرکتها می باشد.

 

 

 

 

ریاحی بلکوئی

 

 

۲۰۰۳

 

 

۱۹۹۲
تا ۱۹۹۶

 

 

۸۱

 

 

بررسی ارتباط بین سرمایه فکری و عملکرد شرکتهای چند ملیتی آمریکایی

 

 

بین سرمایه فکری و عملکرد شرکتهای چند ملیتی آمریکایی رابطه مثبت ومعنی داری وجود دارد.

 

 

 

 

فایرر و ویلیامز

 

 

۲۰۰۳

 

 

۲۰۰۱

 

 

۷۵

 

 

بررسی ارتباط بین کارایی ارزش افزوده سرمایه فیزیکی، سرمایه انسانی و سرمایه ساختاری با سودآوری، بهره وری و ارزش بازار شرکت های پذیرفته شده در بورس ژوهانسبورگ آفریقای جنوبی

 

 

بین زیرمجموعه های سرمایه فکری با سودآوری، بهره وری و ارزش بازار شرکت های پذیرفته شده در بورس ژوهانسبورگ آفریقای جنوبی رابطه معنی داری وجود دارد و سرمایه فیزیکی مهم ترین شاخص تعیین کننده عملکرد شرکت ها در آفریقای جنوبی می باشد.

 

 

 

 

 

۲-۹-۲ تحقیقات انجام شده در داخل کشور
اهم پژوهش های انجام شده در زمینه سرمایه فکری در ایران به این شرح است :
همتی و مهرابی(۱۳۸۹)
در تحقیق خود به بررسی ارتباط بین سرمایه فکری و بازده مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداختند. آنها به منظور سنجش سرمایه فکری از ضریب ارزش افزوده فکری، تدوین شده توسط پالیک استفاده کردند. نمونه آماری تحقیق شامل ۱۴۶ شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، برای یک دوره ۵ ساله از سال ۱۳۸۳ تا سال ۱۳۸۷ بود. شاخص های بازده مالی شامل بازده سرمایه، سود هر سهم و بازده سالانه سهام بود. آنها چهار فرضیه تدوین کردند. نتایج حاصل از آزمون فرضیه ها نشان داد که بین سرمایه فکری و عملکرد مالی و عملکرد آتی شرکت همبستگی مثبت وجود دارد. همچنین، سهم سرمایه فکری در عملکرد آتی شرکت در صنایع مختلف متفاوت می باشد. ولی نتایج نشان داد که بین نرخ رشد سرمایه فکری و عملکرد آتی شرکت ارتباطی وجود ندارد.
همتی و مظفری (۱۳۸۹)
در تحقیق خود، به بررسی ارتباط بین سرمایه فکری با ارزش بازار و عملکرد مالی شرکت های غیرمالی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سالهای ۱۳۸۳ لغایت ۱۳۸۷ پرداختند.نمونه تحقیق شامل ۶۰ شرکت بود که به روش تصادفی طبقه بندی،انتخاب شده بودند. به منظور انجام تحقیق پنج فرضیه اصلی مطرح گردید و برای آزمون فرضیات از روش آماری همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیونی تک متغیره و چند متغیره استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد که بین سرمایه فکری و ارزش بازار و عملکرد فعلی و آتی شرکتهای غیر مالی نمونه پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ارتباط معنی داری وجود دارد. همچنین بین نرخ رشد سرمایه فکری و عملکرد مالی شرکتهای مورد آزمون ارتباط معنی داری وجود دارد و تفاوت معنی داری بین محتوای اطلاعاتی اجزای سرمایه فکری در پیش بینی عملکرد مالی شرکتهای مورد آزمون وجود دارد.

بین سرمایه فکری و ارزش بازار و عملکرد فعلی و آتی شرکتهای غیر مالی نمونه پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ارتباط معنی داری وجود دارد. همچنین بین نرخ رشد سرمایه فکری و عملکرد مالی شرکتهای مورد آزمون ارتباط معنی داری وجود دارد و تفاوت معنی داری بین محتوای اطلاعاتی اجزای سرمایه فکری در پیش بینی عملکرد مالی شرکتهای مورد آزمون وجود دارد.

 

 

 

 

عباسی وصدقی

 

 

۱۳۸۹

 

 

۱۳۷۹
تا ۱۳۸۲

 

 

۹۹

 

 

بررسی تاثیر کارایی هر یک از عناصر سرمایه فکری بر شاخص های مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

 

 

ضریب کارایی هر یک از عناصر سرمایه فکری بر نرخ بازده حقوق صاحبان سهام تاثیر مثبت ومعنی داری دارد. همچنین تاثیر ضریب کارایی سرمایه فیزیکی و انسانی بر سود هر سهم مثبت، اما تاثیر ضریب کارایی سرمایه ساختاری منفی و معنی دار می باشد.تاثیر ضریب کارایی سرمایه های فیزیکی و ساختاری بر نرخ بازده سالانه مثبت، اما تاثیر ضریب کارایی سرمایه انسانی بر آن منفی می باشد.

 

 

 

 

ستایش و کاظم نژاد

 

 

۱۳۸۸

 

 

۱۳۸۰
تا ۱۳۸۵

 

 

۱۲۳

 

 

بررسی تاثیر سرمایه فکری بر عملکرد شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

 

 

سرمایه فکری دارای رابطه مثبت و معنی داری با نرخ بازده دارایی ها و گردش دارایی ها می باشد ولی بین سرمایه فکری با نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری ارتباط معنی داری وجود ندارد. همچنین نتایج تحقیق نشان داد که سرمایه فکری تاثیر مثبت و معنی داری بر عملکرد آتی شرکت دراد.

 

 

 

 

مدهوشی و اصغر نژاد

 

 

۱۳۸۸

 

 

۱۳۸۰
تا ۱۳۸۵

 

 

۱۶

 

 

ارتباط بین ارزش سرمایه فکری و بازده مالی شرکت های سرمایه گذاری فعال در بورس اوراق بهادار تهران

 

 

بین سرمایه فکری و بازده مالی، سرمایه فکری و بازده مالی آتی، نرخ رشد سرمایه فکری و نرخ رشد بازده مالی آتی شرکت های سرمایه گذاری در بورس اوراق بهادار تهران رابطه معنی دار و مثبتی وجود دارد.

 

 

 

 

نمازی و ابراهیمی

 

 

۱۳۸۸

 

 

۱۳۸۳
تا ۱۳۸۵

 

 

۱۲۰

 

 

بررسی تاثیر سرمایه فکری بر عملکرد مالی جاری و آینده شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

 

 

بین سرمایه فکری و عملکرد مالی جاری و آینده شرکت، هم در سطح کلیه شرکت ها و هم در سطح صنایع، رابطه مثبت و معنا داری وجود دارد. افزون بر این، بین اندازه شرکت و عملکرد جاری و آتی رابطه منفی معنا دار، و بین عملکرد گذشته و عملکرد جاری، و عملکرد گذشته و عملکرد آتی رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد.

۲-۱۰ خلاصه فصل
در ابتدای این فصل، به معرفی سرمایه فکری، تعاریف مختلف، مروری بر چشم انداز تاریخی آن و عناصر تشکیل دهنده سرمایه فکری از دیدگاه های مختلف پرداختیم. در ادامه، با هدف آشنایی با ارزیابی و سنجش این سرمایه نو ظهور به طبقه بندی روش های اندازه گیری سرمایه فکری و معرفی ضریب ارزش افزوده به عنوان روشی برتر و مبنای این تحقیق پرداخته شد. سپس به بررسی فواید و مشکلات سنجش سرمایه فکری پرداخته شد. همچنین، ارتباط بین سرمایه فکری با نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری و بازده مالی مطرح گردید و سپس مدل ارزش افزوده اقتصادی و ارتباط آن با سرمایه فکری به طور کلی مورد بررسی قرار گرفت و در آخر نگاهی به تحقیقات انجام شده در خارج و داخل کشور شد.
فصل سوم
روش تحقیق
۳-۱ مقدمه
هدف اصلی این تحقیق، معرفی سرمایه فکری، عناصر تشکیل دهنده، روش های سنجش و ارتباط آن با ارزش افزوده اقتصادی و ارزش افزوده سهامداران شرکت ها می باشد، بنابراین تحقیق از نوع توصیفی می باشد.
تحقیق فرایندی است که به وسیله آن می توان درباره ناشناخته ها به جستجو پرداخت و شناخت لازم را نسبت به آنها کسب کرد. در این فرایند از چگونگی گردآوری شواهد و تبدیل آنها به یافته ها و نتیجه گیری تحت عنوان روش شناسی تحقیق یاد می شود. تحقیق حاضر بر آن است که با استفاده از روشهای علمی تحقیق، پس از شناسایی مساله تحقیق و تدوین فرضیه ها، به جمع آوری اطلاعات مورد نیاز برای آزمون فرضیه ها پرداخته و پس از انجام آزمونهای مناسب به تجزیه و تحلیل نتایج آزمونها بپردازد.
در این فصل روش تحقیق، قلمرو تحقیق، جامعه آماری و نمونه آماری، نحوه جمع آوری داده های تحقیق، فرضیه های تحقیق، متغیرهای تحقیق، تعریف عملیاتی متغیرها و نحوه محاسبه آنها، آزمون های آماری و نرم افزار آماری مورد استفاده توضیح داده شده است .
۳-۲ روش تحقیق
روش انجام این تحقیق، شامل مطالعه ی اسنادی و کتابخانه ای است. روش تحقیق از نظر ماهیت و اهداف، کاربردی می باشد. تحقیق کاربردی، تحقیقی است که با استفاده از نتایج تحقیقات بنیادی، به منظور بهبود و به کمال رساندن رفتارها، ابزارها و وسایل، تولیدات، ساختارها و الگوهای مورد استفاده جوامع تحقیقاتی انجام می شود. همچنین روش تحقیق از نظر شیوه انجام تحقیق، مبتنی بر تحلیل های آماری با استفاده از نرم افزار ۷ Eviews می باشد.
۳-۳ قلمرو تحقیق
هر تحقیق باید دارای حدود مشخص و تعریف شده ای باشد تا پژوهشگر بتواند در تمامی مراحل انجام کار، احاطه کافی و قابل اطمینان بر آن داشته باشد. همچنین نتایج به دست آمده از تحقیق نیز باید قابل تعمیم به کل جامعه باشد. تحقیق حاضر نیز از این قاعده مستثنی نیست و از نظر موضوعی، مکانی و زمانی دارای ویژگی های زیر است :
قلمرو موضوعی – بررسی رابطه اجزای سرمایه فکری با ارزش افزوده اقتصادی و ارزش افزوده سهامداران با استفاده از مدل ضریب ارزش افزوده فکری می باشد.
قلمرو مکانی – تحقیق حاضر بر اساس اطلاعات مربوط به شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران انجام شده است.
قلمرو زمانی – به منظور آزمون فرضیه های مطرح شده دوره زمانی ۹ ساله (۱۳۹۲-۱۳۸۴) برای تحقیق تعیین شده است.
۳-۴ جامعه و نمونه آماری
روش نمونه گیری این تحقیق از نوع روش حذفی می باشد. در این تحقیق از ۴۴۸ شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران که اطلاعات آنها در لوح فشرده اطلاعات مالی شرکت ها ارائه شده توسط سازمان بورس اوراق بهادار تهران موجود می باشد، فقط ۲۵۸ شرکت در هر ۶ سال دوره تحقیق گزارش خود را به بورس ارائه نموده بودند. در ادامه برای انتخاب نمونه، شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، با در نظر گرفتن ویژگی های زیر انتخاب گردیدند :
تا پایان سال ۱۳۸۳ در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده باشند.
سال مالی آنها منتهی به پایان اسفند باشد.
طی دوره تحقیق تغییر سال مالی و وقفه معاملاتی بیش از ۳ ماه نداشته باشند.
جزء شرکت های سرمایه گذاری، واسطه گری مالی، لیزینگ و بانک نباشند.
در طی دوره تحقیق زیان ده نباشند(سود خالص داشته باشند) وزیان عملیاتی نیز نداشته باشند.
خالص ارزش دفتری دارایی آنها منفی نباشد.
اطلاعات مالی شرکت برای سالهای ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۲ به طور کامل موجود باشد.
با توجه به شرایط بالا، از ۲۵۸ شرکت فعال ،۱۲۷ شرکت حائز شرایط فوق نبوده و حذف گردیدند. لذا، ۱۳۱ شرکت به عنوان جامعه آماری این تحقیق انتخاب گردیدند.
۳-۵ جمع آوری داده های تحقیق
اطلاعات مورد نیاز این تحقیق با استفاده از لوح فشرده اطلاعات مالی شرکت ها ارائه شده توسط سازمان بورس اوراق بهادار تهران که شامل فرمت PDF صورت های مالی سالانه و یادداشت های توضیحی همراه صورت های مالی می باشد، و نیز سایت بورس اوراق بهادار تهران جمع آوری شده است.
داده های جمع آوری شده با استفاده از برنامه اکسل طبقه بندی گردیده و سپس متغیرهای مورد نظر برای آزمون فرضیه های تحقیق بر اساس روش های اندازه گیری نام برده محاسبه گردیدند.
۳-۶ نرم افزارآماری مورد استفاده
در این تحقیق برای انجام تحلیل های آماری از نرم افزار ۷ Eviews استفاده شده است. این نرم افزار دارای رنج وسیعی از تکنیک های تخمین تک معادله و سیستم های معادلات برای داده های سری زمانی و

 

برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.

مقطعی است. تخمین زننده های اساسی شامل حداقل مربعات معمولی، حداقل مربعات دو مرحله ای، حداقل مربعات غیر خطی و نیز تخمین موزون می باشد.
۳-۷ فرضیه های تحقیق
هدف این تحقیق بررسی رابطه اجزای سرمایه فکری با معیارهای سنتی و نوین عملکرد در صنایع مختلف با استفاده از مدل ضریب ارزش افزوده فکری می باشد. بنابراین فرضیه های اصلی و فرعی تحقیق به شرح زیر طراحی شدند:
فرضیه های اصلی:
بین سرمایه فکری با ارزش افزوده سهامداران شرکت ارتباط معنی داری وجود دارد.
بین سرمایه فکری با ارزش افزوده اقتصادی شرکت ارتباط معنی داری وجود دارد.
فرضیه های فرعی:
۱) بین کارایی سرمایه انسانی با ارزش افزوده سهامداران شرکت ارتباط معنی داری وجود دارد.
۲) بین کارایی سرمایه ساختاری با ارزش افزوده سهامداران شرکت ارتباط معنی داری وجود دارد.
۳) بین کارایی سرمایه بکارگرفته شده با ارزش افزوده سهامداران شرکت ارتباط معنی داری وجود دارد.

ارزش افزوده

 

 

 

 

کارایی سرمایه بکارگرفته شده(CEE) – این رابطه ارزش افزوده ایجاد شده توسط هر واحد سرمایه فیزیکی را نشان می دهد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ارزش افزوده	= کارایی سرمایه بکار گرفته شده
سرمایه بکارگرفته شده

 

 

سرمایه بکار گرفته شده شامل ارزش دفتری مجموع دارایی ها بجز دارایی نامشهود می باشد. پالیک فرض می کند که اگر در شرکتی ، هرواحد سرمایه بکارگرفته شده بازده بیشتری نسبت به شرکت دیگر تولید نماید ، در این صورت ، شرکت اول در کاربرد سرمایه های خود بهتر عمل کرده است.
ضریب ارزش افزوده سرمایه فکری (VAIC) – این نسبت از مجموع ضرایب پیشگفته به دست می آید و محاسبه کننده سرمایه فکری شرکت می باشد. این ضریب به عنوان ابزار اندازه گیری سرمایه فکری مدل پالیک به کار می رود. درست است که در محاسبه این ضریب از داده های حسابداری استفاده می شود ، اما تمرکز آن به جای هزینه های شرکت بر روی منابعی می باشد که برای شرکت باعث ایجاد ارزش می شوند.
VAIC =HCE + SCE + CEE
ارزش افزوده اقتصادی (EVA)– بطور کلی EVA کارایی درون سازمان را نشان می دهد و در حالتی که EVA  برابر صفر باشد به معنای آنست که سود حاصل از عملیات برابر با هزینه تامین وجوه سرمایه گذاری شده است.
EVA= NOPATt – ( WACCt * Capitalt-1)
= سود عملیاتی خالص از مالیاتNOPAT
= میانگین موزون هزینه سرمایهWACC
WACC= (Dt/Dt+Et) Kd + (Et/Dt+Et) Ke
Dt: بدهی های بهره دار در سال T
Et: حقوق صاحبان سهام در سال T
Kd: نرخ هزینه بدهی های بهره دار(برابر با نرخ بهره اوراق مشارکت اسلامی، اعلام شده از سوی بانک مرکزی)
Ke:: نرخ هزینه حقوق صاحبان سهام
Ke= (DPSt/Pt) + g
DPSt: سود تقسیمی سال T
Pt: قیمت سهام در سال T
g: میانگین پنج ساله نرخ رشد سود سهام
Capital = سرمایه به کارگرفته شده که برابر حاصل جمع بدهیهای بهره دار(کوتاه مدت و بلند مدت) و ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام در ابتدای سال می باشد.
ارزش افزوده سهامداران (SVA)– بیانگر آن است که پول سهامداران بایستی بازده بیشتری نسبت به سرمایه گذاری در دیگر دارایی ها با سطح ریسک مشابه ارائه نماید .
ارزش افزوده سهامداران (SVA) = ارزش فعلی جریانات نقدی عملیاتی طی دوره + ارزش باقیمانده+ اوراق بهادار قابل معامله – بدهی
ارزش باقیمانده شرکت از تقسیم جریان نقد آزاد در سال n ام بر نرخ تنزیلی که معادل هزینه سرمایه می باشد حاصل می گردد .
جریان نقدی آزاد – معیاری برای اندازه گیری عملکرد شرکت ها است و وجه نقدی را نشان می دهد که شرکت پس از انجام مخارج لازم برای نگهداری یا توسعه دارایی ها،در اختیار دارد.جریان نقدی آزاد از این حیث دارای اهمیت است که به شرکت اجازه می دهد تا فرصت هایی را جستجو کند که ارزش سهامدار را افزایش می دهد.
مخارج سرمایه ای-جریان خالص وجه نقد ناشی بازده سرمایه گذاری وسود پرداختی-جریان نقد عملیاتی=جریان نقدآزاد

ایی و موافقت با اعطای اعتبار به متقاضیان تسهیلات با ریسک پایین و اجتناب از اعطای تسهیلات به متقاضیان با ریسک بالا است.
سیستم رتبه بندی مشتریان با استفاده از اطلاعات حال و گذشته،متقاضی را ارزیابی نموده و به او اعتبار می دهد. به عبارت دیگر امتیاز دهی اعتباری یک ابزار عینی برای مدیریت ریسک است که مشتریان را بی طرفانه و بر اساس آمار و اطلاعات کمی رتبه بندی می نماید در حالی که روشهای سنتی و قدیمی ارزیابی مشتریان عمدتاً ذهنی و متکی بر دیدگاه مسئول پرداخت تسهیلات می باشد.
در خصوص شرکتها یکی از مهمترین منابع اطلاعاتی که در تهیه الگوها و تصمیم سازی مورد استفاده قرار می گیرد صورت های مالی می باشد که کشف مشکلات عملیاتی و مالی شرکت از طریق تجزیه و تحلیل نسبت های مالی امکان پذیر می گردد.
نسبت های مالی همچون علایم و نشانه های هستند که وجود مشکل را مشخص می نمایند لیکن نمی توانند فی نفسه مشکل را حل کنند. نسبت های مالی در حکم ابزاری هستند که در اختیار تصمیم گیرندگان قرار دارند و این ابزار شبیه دما سنجی است که در اختیار پزشک است و قادر است وضع غیرعادی بدن بیمار را نشان دهد اما نمی تواند علت آنرا بیان کند.(فرج خیابانی،۸،۱۳۸۸)
بانک ها به عنوان تامین کننده منابع مالی بخشهای مختلف اقتصادی می بایست در فرایند اعطای تسهیلات به شناسایی ویژگی ها و توانایی ها و نقاط ضعف و قوت متقاضیان بپردازند ، که این بخش از فعالیت بانک ها (اعطای تسهیلات) در معرض ریسک قرار دارد که در اصطلاح به آن ریسک اعتباری گفته می شود که می بایست با مدیریت و برنامه ریزی در جهت کاهش این نوع ریسک اقدام نمود. یکی از راه هایی که در سال های اخیر توجه زیادی به آن شده استفاده از سیستم امتیاز دهی و رتبه بندی اعتباری مشتریان می باشد .
یک مدل سنجش اعتبار و ریسک سعی می کند که با استفاده از اطلاعات مختلف و روشهای آماری خصوصیاتی از متقاضیان را که بر قصور در بازپرداخت موثر هستند شناسایی کند. نتیجه مدل امتیازاتی است که بانک می تواند بوسیله آنها متقاضیان وام را از نظر ریسک اعتباری رتبه بندی کند. مدل رتبه بندی اعتباری برای شناسایی و موافقت با اعطای اعتبار به متقاضیان با ریسک پایین و اجتناب از اعطای تسهیلات به متقاضیان با ریسک بالا است.
۱-۲) بیان اهمیت انجام تحقیق :
سرمایه گذاران و اعتبار دهندگان تمایل زیادی برای پیش بینی ورشکستگی مالی شرکتها دارند زیرا در صورت ورشکستگی آنها بالاترین هزینه را متحمل خواهند شد لذا پیش بینی صحیح ورشکستگی مالی شرکتها مسئله بسیار مهمی در تصمیم گیری موسسات مالی قلمداد می شود. تصمیم گیری اشتباه می تواند پیامدهای مهمی چون تنگناها و بحرانهای مالی را به همراه داشته باشد. امروزه در کشور با روند روبه رشد مطالبات معوق بانک ها مواجه هستیم که بسیار نگران کننده به نظر می رسد. حجم معوقات بانکی بالا،عملاً ناکارآمدی چرخه های گردش پولی و سوددهی نهادهای بانکی را نیز در پی داشته است. بر همین اساس است که قانون تسهیل اعطای تسهیلات بانکی که در سال ۱۳۸۷به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید دولت را مکلف کرد تا ترتیبی اتخاذ نماید که با ایجاد و به کارگیری تکنیکهای و راهکارهای جدید از قبیل بانک جامع اطلاعاتی رتبه بندی و اعتبار سنجی مشتریان زمینه تسهیل و تسریع اعطای تسهیلات بانکی را فراهم نماید.
همراه با گسترش بانکداری الکترونیک و به دنبال آن فراگیر شدن استفاده از کارت های اعتباری، لزوم بازنگری در فرآیندهای اعطای تسهیلات بانکی و اعتبار دهی و بهنگام کردن این فرآیند را با استفاده از فناوری روز در زمینه اعتبار سنجی اجتناب ناپذیر ساخته است . ارزیابی اعتبار درخواست کنندگان تسهیلات، پیش نیاز مدیریت ریسک در این موسسات است. از سوی دیگر اهمیتی که رتبه بندی اعتباری در فرآیند اعتباری بانک ها و همچنین مدیریت ریسک اعتباری دارد خواهد توانست در زمینه تعیین ذخایر لازم برای تسهیلات پرداختی و تعیین کفایت سرمایه بانک ها کمک شایانی بنماید.
همچنین در شرایط حاضر که بانک ها چندان اختیار و آزادی عمل در تعیین نرخ تسهیلات اعطایی خود ندارند و نرخ های تسهیلات به شکل دستوری و بعضاٌ بدون توجیه کافی اقتصادی تعیین می شود ، کاربرد سیستم رتبه بندی اعتباری مشتریان برای بانک آن است که با اتکا به چنین سیستمی و بر اساس نرخهای تکلیفی موجود، ریسک پرتفوی اعتباری خود را تا حد ممکن کاهش داده و از بین متقاضیان دریافت تسهیلات معتبر ترین و کم ریسک ترین مشتریان را گزینش می نماید و در شرایطی که بانک ها به دلیل خصوصی شدن و با تفویض اختیار تعیین نرخ تسهیلات اعطایی، امکان تعیین نرخ بر اساس ریسک و درجه اعتباری مشتریان را داشته باشند، سیستم رتبه بندی اعتباری می تواند بانک را در طراحی پرتفوی اعتباری خود بر اساس رعایت اصل تنوع یاری دهد. (عطاران،۱۳۹۱، ۱۳۷)
بنابراین سیستم رتبه بندی اعتباری مشتریان از مهم ترین ابزارهایی است که بانک ها برای مدیریت و مهار ریسک اعتباری باید به کار گیرند.
۱-۴) فرضیات تحقیق :
۱-۴-۱) فرضیه اصلی :
۱) بین متغیرهای شخصیتی مشتریان و ریسک عدم بازپرداخت تسهیلات رابطه معناداری وجود دارد.
۲) بین متغیرهای مالی مشتریان و ریسک عدم بازپرداخت تسهیلات رابطه معناداری وجود دارد.
۱-۴-۲) فرضیه های فرعی:
الف) متغیرهای شخصیتی:
الف-۱) بین مدت زمان همکاری مشتریان با بانک و ریسک عدم بازپرداخت تسهیلات رابطه معنادا
ری وجود دارد.
الف-۲) بین مانده بدهیمشتریان به بانک و ریسک عدم بازپرداخت تسهیلات رابطه معناداری وجود دارد.
الف-۳) بین نوع وثایق ارائه شده توسط مشتریان و ریسک عدم بازپرداخت تسهیلات رابطه معناداری وجود دارد.
الف-۴) بین معدل مانده حساب های مشتری و ریسک عدم بازپرداخت تسهیلات رابطه معناداری وجود دارد.
الف-۵) بین داشتن سابقه چک برگشتی و ریسک عدم بازپرداخت تسهیلات رابطه معناداری وجود دارد.
الف-۶) بین داشتن سابقه بدهی سررسید شده پرداخت نشده و ریسک عدم بازپرداخت تسهیلات رابطه معناداری وجود دارد.
الف-۷) بین مدت زمان بازپرداخت تسهیلات و ریسک عدم بازپرداخت تسهیلات رابطه معناداری وجود دارد.
ب) متغیرهای مالی:
ب-۱) بین نسبتهای نقدینگی و ریسک عدم بازپرداخت تسهیلات رابطه معناداری وجود دارد.
ب-۲) بین نسبتهای سودآوری و ریسک عدم بازپرداخت تسهیلات رابطه معناداری وجود دارد.
ب-۳) بین نسبت فعالیت و ریسک عدم بازپرداخت تسهیلات رابطه معناداری وجود دارد.